Dla wielu dzikich zwierząt występujących w Polsce, warunki panujące zimą są na tyle surowe i wymagające, że aby przetrwać do wiosny muszą zapaść w długi sen. Brak pożywienia i niskie temperatury byłyby dla nich bowiem śmiertelnym zagrożeniem. Zwierzęta nie mają w kalendarzu sztywnej daty rozpoczęcia snu zimowego. Czas zapadania w hibernację zależy od gatunku oraz sygnałów płynących ze środowiska. Susły i świstaki potrafią zasnąć już pod koniec sierpnia bądź na początku września, z kolei borsuki czy niedźwiedzie zapadają w sen zazwyczaj dopiero w grudniu, a przy łagodnych zimach mogą budzić się na krótko i szukać jedzenia. Nietoperze oraz jeże szukają kryjówek w październiku i listopadzie, zazwyczaj wtedy gdy temperatura spada poniżej 5-10°C i znikają owady. Dla tych drugich skuteczne zapadnięcie w zimowy spoczynek może być utrudnione. Jeże przygotowujące się do hibernacji napotykają bowiem wiele zagrożeń środowiskowych, biologicznych oraz związanych z działalnością człowieka, które mogą uniemożliwić im bezpieczne przetrwanie zimy. W pierwszej kolejności muszą zgromadzić odpowiednie zapasy tłuszczu, a potem znaleźć bezpieczne, izolowane schronienie. Późną jesienią i przez całą zimę dorosłe jeże mieszkające w Polsce powinny spać. Jeśli w tym czasie napotkasz wędrującego osobnika, oznacza to, że potrzebuje on pomocy.
Jeśli jeż w drugiej połowie listopada jeszcze nie śpi, zazwyczaj jest to sygnał, że zwierzę ma problem z osiągnięciem gotowości do hibernacji. Powodem może być np. zbyt niska waga (młode urodzone późnym latem lub jesienią nie zdążyły nabrać odpowiedniej masy ciała). Jeśli jest za lekki, próba hibernacji zakończyłaby się jego śmiercią z wyziębienia i głodu. Bywa także, że sen zimowy utrudniają jeżom infekcje, urazy czy silne zapluskwienie.
Jeśli zobaczysz jeża zwiniętego w kulkę np. w stercie liści oznacza to, że śpi i nie należy go dotykać ani przenosić. W przypadku, gdy zwierzę leży na boku (a jego brzuch lekko się unosi i opada) albo spaceruje, prawdopodobnie jest wybudzony, chory lub umierający i wymaga natychmiastowej pomocy.
W pierwszej kolejności powinno się ocenić sytuację i zabezpieczyć zwierzę. Najlepiej, za pomocą grubych rękawic lub innego materiału, przenieść jeża i umieścić go w kartonie wyłożonym ręcznikami. Zwierzęcia w tym momencie nie należy karmić – jedzenie może mu zaszkodzić, gdy jest wychłodzony i wycieńczony. Warto zaoferować jedynie odrobinę czystej wody w niskiej miseczce.
Po zabezpieczeniu zwierzęcia skontaktuj się ze specjalistami – możesz zadzwonić do lokalnego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt, fundacji zajmującej się jeżami, Straży Miejskiej, ekopatrolu lub do weterynarza.
Należy pamiętać, że w Polsce jeże są objęte ścisłą ochroną prawną. Nie wolno ich przetrzymywać w domu na własną rękę.


