Starzenie to znacznie więcej niż pojawianie się zmarszczek, siwienie włosów czy stopniowy spadek kondycji, bo zmiany związane z tym procesem zachodzą przede wszystkim na poziomie komórkowym. Jednym z procesów, którym naukowcy przyglądają się w tym kontekście, jest skracanie telomerów.
Telomery to struktury znajdujące się na końcach chromosomów, pełniące funkcję ochronną wobec DNA. Porównuje się je do plastikowych zakończeń sznurowadeł, które zapobiegają ich strzępieniu. Za każdym razem, gdy komórka się dzieli, telomery stopniowo się skracają, a kiedy stają się zbyt krótkie, komórka może albo utracić zdolność do dalszych podziałów albo obumrzeć.
W badaniach krótsze telomery łączy się z procesami starzenia, ale także z niektórymi chorobami związanymi z wiekiem. Nie oznacza to od razu, że sam pomiar ich długości pozwala dokładnie określić biologiczny wiek człowieka ani przewidzieć, jak długo będzie żył, jednak są pewną wskazówką związaną z procesami starzenia.
Na tempo skracania telomerów mogą wpływać różne czynniki, a naukowcy badają między innymi znaczenie przewlekłego stanu zapalnego, palenia tytoniu i długotrwałego stresu. To właśnie w tym kontekście pojawia się także pytanie, czy witamina D może wspierać ochronę komórek.
Zespół naukowców z Augusta University w Stanach Zjednoczonych, przeprowadził badania, w którym uczestniczyło 1031 osób w średnim wieku około 65 lat. Obserwacja trwała pięć lat, a badacze analizowali długość telomerów na początku badania, po dwóch latach i po czterech latach.
Uczestników podzielono na dwie grupy. Jedna przyjmowała codziennie 2000 jednostek międzynarodowych (IU) witaminy D, druga otrzymywała placebo.
Wyniki wskazały, że w grupie suplementującej witaminę D telomery ulegały mniejszemu skróceniu. Różnica w porównaniu z grupą placebo wyniosła około 140 par zasad – to niewielkie fragmenty budujące DNA, ale ich liczba ma znaczenie właśnie dla długości telomerów.
Badanie to ujawniło, że odpowiednia podaż witaminy D może wpływać na niektóre procesy związane ze starzeniem komórek. Co ważne, zastosowana w badaniu dawka wynosiła 2000 IU dziennie i nie należy traktować jej jako uniwersalnego zalecenia dla wszystkich, bo potrzeby organizmu zależą między innymi od wieku, stanu zdrowia, diety i wyjściowego poziomu witaminy D, ale także od miejsca zamieszkania i dostępu do słońca.
Witamina D jest niezbędna do prawidłowego wchłaniania wapnia i fosforu. Dzięki temu odgrywa ważną rolę w utrzymaniu zdrowych kości i zębów oraz prawidłowej pracy mięśni. Długotrwały niedobór może prowadzić do osłabienia kości, a u dorosłych do osteomalacji, czyli zaburzenia ich mineralizacji.
Jej działanie nie ogranicza się jednak do układu kostnego. Witamina D uczestniczy również w regulacji odpowiedzi immunologicznej, a suplementacja może zmniejszać ryzyko niektórych infekcji. Wciąż trwają także badania nad związkiem między witaminą D a stanami zapalnymi w organizmie i chorobami autoimmunologicznymi.
Organizm wytwarza witaminę D w skórze pod wpływem promieniowania UVB. W polskich warunkach klimatycznych jej synteza jest szczególnie ograniczona jesienią i zimą. I choć niewielkie ilości można dostarczyć z dietą, to naturalne źródła pokarmowe nie wystarczają do pokrycia zapotrzebowania.
Na niedobór szczególnie narażone są:
Witaminę D znajdziemy między innymi w tłustych rybach morskich, żółtkach jaj oraz niektórych produktach wzbogacanych witaminami. Sama dieta może jednak nie zapewniać wystarczającej ilości, zwłaszcza w okresie ograniczonego nasłonecznienia, dlatego należy pamiętać o regularnej suplementacji – zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym.
Choć wyniki badań nad telomerami są interesujące, nie powinny zachęcać do samodzielnego przyjmowania dużych dawek suplementów. Nie wiadomo, jaka dawka witaminy D mogłaby przynosić korzyści w kontekście starzenia komórek ani czy obserwowany efekt przekłada się na zdrowie w dłuższej perspektywie.
Nadmiar witaminy D może być natomiast szkodliwy – długotrwałe przyjmowanie zbyt dużych ilości może doprowadzić do podwyższenia stężenia wapnia we krwi i uszkodzenia nerek, dlatego większa dawka nie oznacza automatycznie większych korzyści.
Należy pamiętać, że na zdrowe starzenie wpływa wiele czynników. Aby odsunąć w czasie te procesy, warto postawić na regularną aktywność fizyczną, zdrową dietę, regularny sen, ale także dbać o zdrowie psychiczne. Wszystkie te czynniki – łącznie z dostarczaniem cennych składników odżywczych – mają wpływ na to, kiedy i jak się starzejemy.
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40409468/