{"id":2362,"date":"2026-03-31T17:31:58","date_gmt":"2026-03-31T17:31:58","guid":{"rendered":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/2026\/03\/31\/wladze-ukrywaly-przed-spoleczenstwem-ze-kobiety-pracuja-w-wywiadzie-fifi-byla-jedna-z-najlepszych\/"},"modified":"2026-03-31T17:31:58","modified_gmt":"2026-03-31T17:31:58","slug":"wladze-ukrywaly-przed-spoleczenstwem-ze-kobiety-pracuja-w-wywiadzie-fifi-byla-jedna-z-najlepszych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/2026\/03\/31\/wladze-ukrywaly-przed-spoleczenstwem-ze-kobiety-pracuja-w-wywiadzie-fifi-byla-jedna-z-najlepszych\/","title":{"rendered":"W\u0142adze ukrywa\u0142y przed spo\u0142ecze\u0144stwem, \u017ce kobiety pracuj\u0105 w wywiadzie. Fifi by\u0142a jedn\u0105 z najlepszych"},"content":{"rendered":"

Podczas II wojny \u015bwiatowej na zlecenie tajnych s\u0142u\u017cb Marie Christine Chilver sprawdza\u0142a, czy szkoleni w Anglii szpiedzy umiej\u0105 trzyma\u0107 j\u0119zyk za z\u0119bami. Dopiero dzi\u015b Brytyjczycy poznaj\u0105 histori\u0119 kobiet wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z wywiadem, bo po wojnie nie nale\u017ca\u0142y im si\u0119 ani wdzi\u0119czno\u015b\u0107, ani s\u0142awa.<\/span><\/p>\n

\n

W\u00a0d\u017cd\u017cysty wrze\u015bniowy dzie\u0144 1942 roku w\u00a0jadalni hotelu Humby w\u00a0brytyjskim Leicester pracownik pewnej firmy ubezpieczeniowej dosiad\u0142 si\u0119 do stoli-ka atrakcyjnej Francuzki. Nieznajomi zacz\u0119li rozmow\u0119 od narzekania \u2013 jak to w\u00a0Anglii \u2013 na kiepsk\u0105 pogod\u0119. \u015aniadanie z\u0142o\u017cone z\u00a0cienkich tost\u00f3w i\u00a0pomara\u0144czowej marmolady szybko si\u0119 sko\u0144czy\u0142o, a\u00a0wtedy Mademoiselle X i\u00a0Mr Y \u2013 tak ich na razie nazwijmy \u2013 przeszli do hotelowego salonu. Mr Y zadawa\u0142 sporo pyta\u0144. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Francuzka zajmuje si\u0119 dziennikarstwem. Mlle X ch\u0119tnie opowiada\u0142a o\u00a0sytuacji w\u00a0okupowanej Francji. Nast\u0119pnego dnia zn\u00f3w zjedli razem \u015bniadanie i\u00a0um\u00f3wili si\u0119 na wsp\u00f3lny powr\u00f3t poci\u0105giem do Londynu. Rozstali si\u0119 na dworcu St. Pancras i\u00a0nigdy wi\u0119cej si\u0119 nie zobaczyli. W\u00a0rzeczywisto\u015bci ich spotkanie by\u0142o tylko pozornie przypadkowe. On nie zajmowa\u0142 si\u0119 ubezpieczeniami, a\u00a0ona \u2013 dziennikarstwem.<\/p>\n

<\/ins><\/div>\n

MADEOISELLE X<\/strong><\/p>\n

Mr Y by\u0142 agentem SOE (Special Operations Executive \u2013 po polsku Kierownictwo Operacji Specjalnych), kom\u00f3rki wywiadowczej stworzonej z\u00a0inicjatywy Winstona Churchilla w\u00a01940 roku. SOE mia\u0142o wspomaga\u0107 ruch oporu w\u00a0okupowanej Europie.<\/p>\n

Tamtego wrze\u015bniowego dnia Mr Y otrzyma\u0142 trudne zadanie. Mia\u0142, nie wzbudzaj\u0105c podejrze\u0144, sprawdzi\u0107, czy zatrudniona przez SOE na trzymiesi\u0119czny okres pr\u00f3bny 22-letnia Mlle X nadaje si\u0119 do pracy w\u00a0kontrwywiadzie.<\/p>\n

Oboje doskonale zagrali swoje role. Mlle X najprawdopodobniej nie domy\u015bli\u0142a si\u0119, \u017ce Mr Y jest agentem, a\u00a0opowiadaj\u0105c o\u00a0sobie zgodnie ze scenariuszem wymy\u015blonej dla niej w\u00a0SOE legendy, nie pope\u0142ni\u0142a b\u0142\u0119du. Mr Y napisa\u0142 p\u00f3\u017aniej w\u00a0raporcie, \u017ce sta\u017cystka jest niezwykle inteligentna, rozmowna, ale ostro\u017cna, w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0czym bez zastrze\u017ce\u0144 j\u0105 rekomenduje.<\/p>\n

<\/ins><\/div>\n

I\u00a0tak zacz\u0119\u0142a si\u0119 trwaj\u0105ca ponad 3 lata misja Mlle X, dzi\u0119ki kt\u00f3rej brytyjscy agenci unikn\u0119li z\u00a0pewno\u015bci\u0105 wielu wpadek na terenie wroga. Co dok\u0142adnie robi\u0142a Mlle X? Wcieli\u0142a si\u0119 w\u00a0rol\u0119 podobn\u0105 do tej, kt\u00f3r\u0105 odegra\u0142 przed ni\u0105 Mr Y w\u00a0Leicester. Dosta\u0142a pseudonim Fifi i\u00a0zosta\u0142a agentk\u0105 prowokatork\u0105 (po franc. agent provocateur \u2013 takiego okre\u015blenia u\u017cywa-no wtedy w\u00a0brytyjskich s\u0142u\u017cbach specjalnych \u2013 przyp. red.). Jak przyznawali jej prze\u0142o\u017ceni, by\u0142 to eksperyment. Chodzi\u0142o o\u00a0sprawdzanie w\u0142asnych szereg\u00f3w, zanim agenci znajd\u0105 si\u0119 na terenie Francji. Fifi pr\u00f3bowa\u0142a sprowokowa\u0107 przysz\u0142ych szpieg\u00f3w do gadulstwa. Wszystkie zaaran\u017cowane przez central\u0119 spotkania opisy-wa\u0142a p\u00f3\u017aniej w\u00a0raportach.<\/p>\n

Nikt \u2013 z\u00a0wyj\u0105tkiem trzech prze\u0142o\u017conych w\u00a0SOE, kt\u00f3rzy dzi\u015b ju\u017c nie \u017cyj\u0105 \u2013 nie zna\u0142 prawdziwej to\u017csamo\u015bci agentki prowokatorki. Po rozwi\u0105zaniu w\u00a01945 roku tajnej armii premiera o\u00a0jej wojennych zas\u0142ugach zapomniano.<\/p>\n

<\/ins><\/div>\n

NIE TAKA G\u0141UPIA BLONDYNKA<\/strong><\/p>\n

Dopiero kilka tygodni temu brytyjskie archiwa National Archives odtajni\u0142y oko\u0142o\u00a0 3 tys. teczek pracownik\u00f3w SOE, a\u00a0w\u015br\u00f3d nich dokumenty dotycz\u0105ce Fifi. Dzi\u015b ju\u017c wiemy, \u017ce \u201eprowokatork\u0105\u201d by\u0142a Marie Christine Chilver. Urodzi\u0142a si\u0119 w\u00a0Wielkiej Brytanii, ale wychowa\u0142a na \u0141otwie, gdzie jej ojciec, Brytyjczyk, by\u0142 korespondentem \u201eTimesa\u201d. Christine sko\u0144czy\u0142a niemieckoj\u0119zyczn\u0105 szko\u0142\u0119 w\u00a0Rydze, a\u00a0p\u00f3\u017aniej studiowa\u0142a na paryskiej Sorbonie, dlatego znakomicie zna\u0142a niemiecki i\u00a0francuski. Kiedy wybuch\u0142a wojna, uciek\u0142a z\u00a0obozu internowania w\u00a0Besan\u00e7on i\u00a0przedosta\u0142a si\u0119 do Wielkiej Brytanii. Potrzebowa\u0142a pieni\u0119dzy, dlatego sama zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do w\u0142adz z\u00a0propozycj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy. Przekonywa\u0142a, \u017ce nie dba o\u00a0ryzyko, a\u00a0jej umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowe mog\u0105 si\u0119 przyda\u0107.<\/p>\n

We wrze\u015bniu 1942 roku, kiedy w\u00a0Leicester spotka\u0142a Mr Y, mia\u0142a ju\u017c now\u0105 francusk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i\u00a0paszport sfa\u0142szowany przez spec\u00f3w z\u00a0SOE. Gra\u0142a rol\u0119 Christine Collard, francuskiej dziennikarki, kt\u00f3rej ojciec by\u0142 handlarzem drewna, a\u00a0matka Rosjank\u0105.<\/p>\n

<\/ins><\/div>\n

Nie przesz\u0142a specjalnego szkolenia. Jej umiej\u0119tno\u015bci oceniano na tyle wysoko, \u017ce prac\u0119 zacz\u0119\u0142a od razu. Bardzo szybko zas\u0142u\u017cy\u0142a na\u00a0 miano \u201enaszej specjalnej agentki\u201d, jak nazywa-no j\u0105 w\u00a0poufnej korespondencji w\u00a0centrali SOE. Jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie mia\u0142a jednak nic wsp\u00f3lnego z\u00a0przygodami \u201edziewczyn Bonda\u201d i\u00a0innych bohaterek film\u00f3w szpiegowskich, kt\u00f3re rozgrywaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj w\u00a0modnych kasynach Monte Carlo i\u00a0Estoril. Fifi podr\u00f3\u017cowa\u0142a po najbardziej zapad\u0142ych brytyjskich miasteczkach, zatrzymywa\u0142a si\u0119 w\u00a0kiepskich hotelach i\u00a0tam spotyka\u0142a swoje \u201eofiary\u201d. Byli to m\u0142odzi ludzie, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej odbyli szkolenie w\u00a0tajnym o\u015brodku SOE i\u00a0przed zagraniczn\u0105 misj\u0105 czeka\u0142o ich ju\u017c tylko 96-godzinne \u0107wiczenie w\u00a0terenie. Tam \u2013 pozornie przypadkiem \u2013 wpada\u0142a na nich Fifi. A\u00a0oni nie mieli nawet poj\u0119cia, \u017ce ta czaruj\u0105-ca dziennikarka o\u00a0blond w\u0142osach, kt\u00f3ra mi\u0142o z\u00a0nimi gaw\u0119dzi, w\u0142a\u015bnie przeprowadza decyduj\u0105cy o\u00a0ich najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci egzamin.<\/p>\n

Wcze\u015bniej Fifi otrzymywa\u0142a kr\u00f3tkie charakterystyki swoich \u201estudent\u00f3w\u201d. By\u0142y tak pobie\u017cne \u2013 z\u00a0nades\u0142anych opis\u00f3w wynika\u0142o jedynie, \u017ce kto\u015b ma np. krzywe przednie z\u0119by, ogromne stopy, w\u0142osy zaczesane do ty\u0142u i\u00a0w\u0105skie usta \u2013 \u017ce mo\u017cna si\u0119 dzi\u015b zastanawia\u0107, jak Fifi potrafi\u0142a w\u00a0og\u00f3le rozpozna\u0107 wskazane przez central\u0119 osoby\u2026<\/p>\n

Napotkani m\u0119\u017cczy\u017ani, oszo\u0142omieni urod\u0105 i\u00a0elokwencj\u0105 Fifi, szybko ulegali jej czarowi. Rozwi\u0105zywa\u0142y im si\u0119 j\u0119zyki. Czasem wystarcza\u0142a jedna d\u0142u\u017csza rozmowa, aby oceni\u0107 zdolno\u015bci pocz\u0105tkuj\u0105cych wywiadowc\u00f3w i\u00a0sprawdzi\u0107, czy dadz\u0105 si\u0119 nak\u0142oni\u0107 do ujawnienia zawodowych sekret\u00f3w. Tak by\u0142o cho\u0107by w\u00a0przypadku Tasa z\u00a0Belgii. Fifi sp\u0119dzi\u0142a z\u00a0nim zaledwie kilka po-po\u0142udniowych godzin, a\u00a0zd\u0105\u017cy\u0142a pozna\u0107 szczeg\u00f3\u0142y jego poprzednich zada\u0144.<\/p>\n

Nic dziwnego, \u017ce na podstawie jej raport\u00f3w wielu kursant\u00f3w musia\u0142o na zawsze po\u017cegna\u0107 si\u0119 z\u00a0prac\u0105 wywiadowcz\u0105. Czasem zastanawia\u0142a si\u0119, czy gra z\u00a0ch\u0142opakami fair, ale pociesza\u0142a si\u0119, \u017ce to dla ich dobra, bo na froncie b\u0119d\u0105 nara\u017ceni na o\u00a0wiele gorsze prowokacje.<\/p>\n

PIEPRZYK, KT\u00d3REGO NIE BY\u0141O<\/strong><\/p>\n

Prze\u0142o\u017ceni ufali jej s\u0105dom bez zastrze\u017ce\u0144, dzi\u0119ki czemu mog\u0142a sobie nawet raz pozwoli\u0107 na cz\u0119\u015bciow\u0105 dekonspiracj\u0119. Kiedy sprawdzany przez ni\u0105 norweski agent Gunnar Tingulstad domy\u015bli\u0142 si\u0119, \u017ce Fifi nie jest francusk\u0105 dziennikark\u0105, a\u00a0ich spotkanie to rodzaj testu, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie oblewa, przyzna\u0142a si\u0119 do swojej roli. W\u00a0raporcie z\u00a0tego spotkania Fifi t\u0142umaczy\u0142a, \u017ce zdecydowa\u0142a si\u0119 porozmawia\u0107 z\u00a0Gunnarem szczerze, poniewa\u017c uzna\u0142a, \u017ce zapowiada\u0142 si\u0119 na \u015bwietnego agenta i\u00a0takiej lekcji bezpiecze\u0144stwa z\u00a0pewno\u015bci\u0105 nigdy nie zapomni.<\/p>\n

Tingulstad by\u0142 jednak wyj\u0105tkiem. Pozostali kursanci nie mieli poj\u0119cia o\u00a0pu\u0142apce, w\u00a0kt\u00f3r\u0105 zostali z\u0142apani. Mimo to szybko powsta\u0142a o\u00a0Fifi legenda. M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce wiedzia\u0142a nawet, czy testowani przez ni\u0105 agenci m\u00f3wi\u0105 przez sen \u2013 plotkowano, \u017ce swoje misje ko\u0144czy\u0142a z\u00a0nimi w\u00a0\u0142\u00f3\u017cku. Opowiadano te\u017c o\u00a0pieprzyku, kt\u00f3ry s\u0142ynna agentka mia\u0142a mie\u0107 na udzie. W\u00a0rzeczywisto\u015bci Fifi wyci\u0105ga\u0142a\u00a0 ze swoich \u201eofiar\u201d to, co chcia\u0142a, na pogaw\u0119dce w\u00a0barze albo w\u00a0drodze do kina. Tylko raz, o\u00a0czym Fifi pisze w\u00a0zachowanym raporcie, posz\u0142a z\u00a0kim\u015b do hotelowego pokoju. Kiedy wi\u0119c agent Russel zaprowadzi\u0142 j\u0105 do sypialni, poprosi\u0142 o\u2026 zacerowanie kilku fular\u00f3w. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jego przykrywk\u0105 w\u00a0czasie \u0107wicze\u0144 by\u0142 handel fularami.<\/p>\n

Fifi \u2013 jak wynika z\u00a0notatek s\u0142u\u017cbowych jej zwierzchnik\u00f3w \u2013 nie musia\u0142a zaci\u0105ga\u0107 nikogo do \u0142\u00f3\u017cka. Swoj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 zawdzi\u0119cza\u0142a nie tylko wyj\u0105tkowej urodzie, ale przede wszystkim inteligencji i\u00a0intuicji. Oczywi\u015bcie nie wszystkie agentki trzyma\u0142y si\u0119 tak \u017celaznych zasad. Na przyk\u0142ad Winifred Davidson zosta\u0142a zwolniona ze s\u0142u\u017cby, kiedy zauwa\u017cono, \u017ce spotyka si\u0119 z\u00a0kursantami ju\u017c po \u201eegzaminach\u201d.<\/p>\n

Clare Mulley, autorka ksi\u0105\u017cki o\u00a0Krystynie Skarbek, legendarnej polskiej agentce wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cej z\u00a0SOE, uwa\u017ca jednak, \u017ce takich przypadk\u00f3w jak Davidson nie by\u0142o wiele, i\u00a0trzeba walczy\u0107 ze stereotypem tajnej agentki, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym i\u00a0czasem jedynym narz\u0119dziem jest seks.\u00a0<\/p>\n

\u201eBy\u0142abym w\u015bciek\u0142a, gdyby na podstawie mojej ksi\u0105\u017cki powsta\u0142 film, kt\u00f3ry skupia\u0142by si\u0119 tylko na urodzie Krystyny Skarbek. Zreszt\u0105 pi\u0119kna twarz jest czasem w\u00a0tym fachu obci\u0105\u017ceniem: je\u015bli przenosisz radiostacj\u0119, lepiej nie rzuca\u0107 si\u0119 w\u00a0oczy \u2013 m\u00f3wi Mulley. \u2013 Oczywi\u015bcie w\u00a0SOE zdarza\u0142y si\u0119 pi\u0119kno\u015bci takie jak Krystyna, Fifi czy ksi\u0119\u017cniczka Noor Inayat Khan, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 agentek nie grzeszy\u0142a urod\u0105. Virginia Hall by\u0142a nawet kalek\u0105. Przede wszystkim cechowa\u0142a je wszystkie niezwyk\u0142a odwaga\u201d.<\/p>\n

MINISTERSTWO ROLNICTWA I\u00a0RYBO\u0141\u00d3WSTWA<\/strong><\/p>\n

Fifi nie by\u0142a jedyn\u0105 prowokatork\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c\u0105 z\u00a0SOE. Do dzi\u015b we Francji \u017cyje Noreen Riols, ale Brytyjczycy dowiedzieli si\u0119 o\u00a0jej istnieniu dopiero w\u00a02000 roku, kiedy odtajniono inn\u0105 porcj\u0119 teczek. Riols nie tylko testowa\u0142a, jak Fifi, przysz\u0142ych szpieg\u00f3w, ale zajmowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pomoc\u0105 tym, kt\u00f3rzy ju\u017c z\u00a0okupowanej Francji wr\u00f3cili. Kiedy do\u0142\u0105czy\u0142a do SOE, mia\u0142a zaledwie 17 lat i\u00a0znakomicie zna\u0142a francuski (sko\u0144czy\u0142a Lyc\u00e9e Fran\u00e7ais w\u00a0Londynie). Rodzicom powiedzia\u0142a, \u017ce b\u0119dzie pracowa\u0107 w\u00a0ministerstwie rolnictwa i\u00a0rybo\u0142\u00f3wstwa (tak zatytu\u0142owa\u0142a zreszt\u0105 wspomnienia). Zmarli, nie wiedz\u0105c, co naprawd\u0119 robi\u0142a ich c\u00f3rka w\u00a0czasie wojny. \u201eOk\u0142ama\u0142am wszystkich bliskich, ale przecie\u017c wtedy to nie by\u0142o takie trudne. Wsz\u0119dzie wisia\u0142y plakaty ostrzegaj\u0105ce przed gadulstwem, kt\u00f3re mo\u017ce kosztowa\u0107 \u017cycie\u201d \u2013 powiedzia\u0142a Riols w\u00a0jednym z\u00a0wywiad\u00f3w.<\/p>\n

Agentki takie jak Fifi czy Riols rzeczywi\u015bcie nie mia\u0142y k\u0142opotu z\u00a0wm\u00f3wieniem rodzinom, \u017ce pracuj\u0105 w\u00a0biurze. W\u00a0latach 30. i\u00a040. w\u00a0Wielkiej Brytanii powszechnie uwa\u017cano, \u017ce miejsce kobiety jest w\u00a0domu. P\u0142atn\u0105 prac\u0105 zajmowa\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie panny. Kiedy zacz\u0119\u0142a si\u0119 wojna, ewentualny udzia\u0142 kobiet w\u00a0walce stanowi\u0142 temat tabu. Gdy w\u00a01942 roku centrala SOE pr\u00f3bowa\u0142a za\u0142atwi\u0107 dla Fifi przykrywk\u0119 \u2013 oficjalne zatrudnienie w\u00a0Ministerstwie In-formacji \u2013 Cyril Redcliffe, dyrektor jednego z\u00a0departament\u00f3w tej instytucji, ostro zaoponowa\u0142. Jak stwierdzi\u0142, spo\u0142ecze\u0144stwo brytyjskie z\u00a0niech\u0119ci\u0105 odnosi\u0142o si\u0119 do wszelkiego rodzaju w\u0119szenia i\u00a0naruszania prywatno\u015bci, tym bardziej je\u015bli t\u0119 rol\u0119 mia\u0142aby odgrywa\u0107 kobieta. Nic dziwnego, \u017ce brytyjski rz\u0105d ukrywa\u0142 przed opini\u0105 publiczn\u0105 zatrudnianie kobiet w\u00a0wywiadzie i\u00a0przerzucanie ich na teren wroga. \u201eBrytyjskie w\u0142adze by\u0142y wtedy przekonane, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo nie jest gotowe na to, aby dowiedzie\u0107 si\u0119, \u017ce kobiety uczestnicz\u0105 w\u00a0wojnie na r\u00f3wni z\u00a0m\u0119\u017cczyznami\u201d \u2013\u00a0 t\u0142umaczy Clare Mulley.<\/p>\n

Tymczasem w\u00a0tajnym centrum szkoleniowym SOE w\u00a0New Forest kobiety uczy\u0142y si\u0119 m.in., jak zgubi\u0107 \u201eogon\u201d, zabija\u0107 przeciwnika jednym ciosem, wysadza\u0107 sejfy. A\u017c 39 kobietom z\u00a0sekcji \u201eF\u201d w\u00a0SOE powierzono rol\u0119 kurierek i\u00a0radiotelegrafistek w\u00a0okupowanej Francji. 13 z\u00a0nich nigdy nie wr\u00f3ci\u0142o do domu. O\u00a0wielu wojennych agentkach nadal ma\u0142o wiadomo, bo \u2013 jak t\u0142umaczy Jonathan Cole z\u00a0National Archives (to on opracowa\u0142 \u015bwie\u017co odtajnion\u0105 teczk\u0119 Fifi) \u2013 ponad 6 tysi\u0119cy teczek \u017co\u0142nierzy SOE nadal czeka na odtajnienie. Cole ma zreszt\u0105 nadziej\u0119, \u017ce uda si\u0119 wreszcie przywr\u00f3ci\u0107 pami\u0119\u0107 o\u00a0wielu fenomenalnych kobietach, kt\u00f3re \u2013 jak m\u00f3wi \u2013 nie zajmowa\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie sortowaniem wojskowych dokument\u00f3w.<\/p>\n

NIEDOCENIONE I\u00a0ZAPOMNIANE<\/strong><\/p>\n

M\u0142odzi Anglicy dowiaduj\u0105 si\u0119 o\u00a0tym wszystkim \u2013 potwierdza Clare Mulley \u2013 z\u00a0niema\u0142ym zdziwieniem. Kilkadziesi\u0105t lat po woj-nie okazuje si\u0119, \u017ce ich babki nie ogranicza\u0142y si\u0119 \u2013 jak g\u0142osi\u0142a oficjalna propaganda \u2013 do pracy w\u00a0ATS (po ang. Auxiliary Territorial Service, czyli pomocnicza s\u0142u\u017cba wojskowa dla kobiet, kt\u00f3rej cz\u0142onkiem by\u0142a m.in. przysz\u0142a kr\u00f3lowa El\u017cbieta II), ale by\u0142y kurierkami, szpiegami i\u00a0prowokatorkami. W\u00a0dodatku wykorzystywa\u0142y w\u00a0tej pracy nie tylko urod\u0119, ale przede wszystkim inteligencj\u0119.<\/p>\n

Wed\u0142ug Clare Mulley kobiety szkolono w\u00a0tych samych miejscach i\u00a0w\u00a0ten sam spos\u00f3b jak m\u0119\u017cczyzn, a\u00a0w\u00a0terenie dor\u00f3wnywa\u0142y kolegom. Mimo to po wojnie potraktowano je gorzej ni\u017c m\u0119\u017cczyzn. Za\u0142o\u017cono, \u017ce agentki musz\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do przedwojennych r\u00f3l, a\u00a0ich wojenn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 b\u0119dzie mo\u017cna przemilcze\u0107. W\u00a0rezultacie panie nie mia\u0142y nawet prawa do wojskowych odznacze\u0144. \u201eRozmawia\u0142am z\u00a0wieloma kurierkami z\u00a0SOE. One si\u0119 tym czu\u0142y dotkni\u0119te do \u017cywego \u2013 m\u00f3wi Mulley. \u2013 A\u00a0wypada\u0142o je chocia\u017c zapyta\u0107, czy zechc\u0105 przyj\u0105\u0107 wojskowe honory, cho\u0107by anonimowo\u201d.<\/p>\n

W\u0142adze by\u0142y jednak nieugi\u0119te, nawet po s\u0142ynnym wyst\u0105pieniu Pearl Witherington, brytyjskiej agentki dzia\u0142aj\u0105cej na terenie okupowanej Francji. Witherington ostro zaprotestowa\u0142a przeciwko odmowie przyznania jej Krzy\u017ca Wojskowego (po ang. Military Cross), stwierdzaj\u0105c z\u00a0sarkazmem, \u017ce \u201ew\u00a0tym, co robi\u0142a w\u00a0czasie wojny, nie by\u0142o nic cywilnego, bo nawet przez chwil\u0119 nie siedzia\u0142a za biurkiem\u201d. Notabene Krystyna Skarbek, kt\u00f3r\u0105 Churchill nazwa\u0142 swoj\u0105 ulubion\u0105 agentk\u0105, r\u00f3wnie\u017c nie otrzyma\u0142a wojskowych odznacze\u0144 \u2013 musia\u0142 jej wystarczy\u0107 cywilny Order Imperium Brytyjskiego.<\/p>\n

Skarbek i\u00a0Fifi to wed\u0142ug Mulley przyk\u0142ady zmarnowanych po wojnie wywiadowczych talent\u00f3w. W\u00a01945 roku rozwi\u0105zano SOE, ale Brytyjczycy nie zaoferowali Skarbek \u017cadnej pracy. Odrzucono r\u00f3wnie\u017c jej podanie o\u00a0przyznanie brytyjskiego obywatelstwa. Otrzyma\u0142a zaledwie 100 funt\u00f3w odprawy \u2013 Fifi, jako prowokatorka, zarabia\u0142a 300 funt\u00f3w rocznie. \u017beby prze\u017cy\u0107, Skarbek zosta\u0142a stewardes\u0105 na luksusowym statku p\u0142ywaj\u0105cym z\u00a0Liverpoolu do Wellington. W\u00a0przerwach mi\u0119dzy rejsami dorabia\u0142a jako pokoj\u00f3wka w\u00a0hotelu.<\/p>\n

\u201eOczywi\u015bcie brytyjski wywiad m\u00f3g\u0142 mie\u0107 wiele powod\u00f3w, \u017ceby nie przed\u0142u\u017cy\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy ze Skarbek, by\u0107 mo\u017ce straci\u0142 do niej zaufanie, ale moim zdaniem zdecydowa\u0142o m.in. to, \u017ce by\u0142a kobiet\u0105 \u2013 uwa\u017ca Mulley. \u2013 Wielu jej dawnych koleg\u00f3w znalaz\u0142o prac\u0119 w\u00a0wywiadzie, cho\u0107by jej kochanek Andrzej Kowerski, tym czasem, z\u00a0tego co wiem, w\u00a0SIS (Secret Intelligence Service \u2013 przyp. red.) nie zatrudniono nawet jednej do\u015bwiadczonej agentki SOE\u201d.Jaros\u0142aw Molenda, autor ksi\u0105\u017cki \u201eKrystyna Skarbek \u2013 kr\u00f3lowa podziemia czy zdrajczyni?\u201d, jest jednak zdania, \u017ce p\u0142e\u0107 w\u00a0jej sprawie nie mia\u0142a znaczenia: \u201eKrystyny nie potraktowano \u017ale dlatego, \u017ce by\u0142a kobiet\u0105\u201d \u2013 uwa\u017ca.\u00a0Przypomina, \u017ce w\u00a0podobny spos\u00f3b zlekcewa\u017cono potencja\u0142 wi\u0119kszo\u015bci Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali na Zachodzie, bez wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107: \u201eWystarczy przypomnie\u0107, \u017ce gen. Stanis\u0142aw Sosabowski pracowa\u0142 po wojnie jako\u2026 magazynier. Chyba tylko Halina Szyma\u0144ska (wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z\u00a0MI6 \u2013 przyp. red.) potrafi\u0142a zadba\u0107 o\u00a0swoje interesy\u201d.\u00a0Podkre\u015bla, \u017ce w\u00a0zamian za swoje us\u0142ugi Szyma\u0144ska wymog\u0142a na Brytyjczykach nada-nie obywatelstwa swoim dzieciom i\u00a0otrzyma\u0142a uposa\u017cenie typowe dla brytyjskich oficer\u00f3w.<\/p>\n

Jej brytyjskie r\u00f3wie\u015bniczki mia\u0142y jednak mniej szcz\u0119\u015bcia. Z\u00a0niezrozumia\u0142ych do dzi\u015b wzgl\u0119d\u00f3w wywiad JKM, mimo pocz\u0105tku zimnej wojny, nie chcia\u0142 wykorzysta\u0107 do\u015bwiadczenia kobiet z\u00a0SOE. Noreen Riols wspomina, \u017ce nie zaproponowano jej po wojnie \u017cadnego za-j\u0119cia, a\u00a0umiej\u0119tno\u015bci zdobyte w\u00a0czasie wojny wykorzysta\u0142a przy\u2026 pisaniu powie\u015bci.<\/p>\n

Z\u00a0kolei Fifi podobno mia\u0142a zosta\u0107 zatrudniona po wojnie na stanowisku kontrwywiadowczym w\u00a0Niemczech, ale nic z\u00a0tego nie wysz\u0142o i\u00a0ostatecznie zaszy\u0142a si\u0119 na wsi. Nigdy nie opowiada\u0142a o\u00a0swoich wojennych do\u015bwiadczeniach. Zachowane w\u00a0archiwach ankiety, wype\u0142nione r\u0119k\u0105 Fifi, \u015bwiadcz\u0105 jednak o\u00a0tym, \u017ce chcia\u0142a dalej pracowa\u0107 w\u00a0wywiadzie. Przecie\u017c Krystyna Skarbek nazywa\u0142a rozstanie z\u00a0prac\u0105 szpiega \u201ekoszmarem pokoju\u201d.<\/p>\n

W\u00a0teczce Fifi nie ma \u015bladu po ostatecznej decyzji prze\u0142o\u017conych w\u00a0sprawie jej zatrudnienia. Przy okazji opublikowania jej akt ujawniono jedynie, \u017ce Christine \u201eFifi\u201d Chilver ca\u0142e powojenne \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142a opiece nad zwierz\u0119tami. W\u00a02001 roku za\u0142o\u017cy\u0142a nawet schronisko dla zwierz\u0105t w\u00a0Rydze, sk\u0105d pochodzi\u0142a jej matka. Podobno regularnie odwiedza\u0142a swoje zwierzaki. Zmar\u0142a w\u00a02007 roku w\u00a0wieku 86 lat. Przez ostatnie kilkana\u015bcie lat \u017cycia mieszka\u0142a na wsi, z\u00a0przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 z\u00a0SOE Jean \u201eAlex\u201d Felgate. Tylko ona przysz\u0142a na pogrzeb Fifi.<\/p>\n

\n

S\u0141YNNE AGENTKI<\/strong><\/p>\n

    \n
  • PEARL WITHERINGTON \u00a0<\/strong>\u2013 w\u00a0SOE od 1943 roku, tego samego roku zosta\u0142a zrzucona na spadochronie w\u00a0okupowanej Francji, gdzie zosta\u0142a kurierk\u0105 siatki Stationer. Kiedy gestapo aresztowa\u0142o jej szefa Maurice\u2019a Southgate\u2019a, zast\u0105pi\u0142a go i\u00a0zorganizowa\u0142a now\u0105 siatk\u0119 Wrestler, kt\u00f3ra odegra\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w\u00a0czasie l\u0105dowania aliant\u00f3w w\u00a0Normandii. Dowodzi\u0142a 1500 francuskimi partyzantami (maquis).<\/li>\n
  • VIOLETTE SZABO <\/strong>\u2013 urodzi\u0142a si\u0119 we Francji, jej ojciec by\u0142 Anglikiem, z\u00a0zawodu ekspedientka. Po \u015bmierci m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 na froncie, postanowi\u0142a walczy\u0107 i\u00a0zgodzi\u0142a si\u0119 na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z\u00a0SOE. Po raz pierwszy zosta\u0142a przerzucona do Francji w\u00a01944 roku w\u00a0okolice Rouen. Kiedy gestapo aresztowa\u0142o ca\u0142\u0105 siatk\u0119 Resistance, wr\u00f3ci\u0142a do Londynu. Ponownie przerzucono j\u0105 do Francji, gdzie mia\u0142a zorganizowa\u0107 siatk\u0119 na nowo. Zosta\u0142a z\u0142apana i\u00a0przewieziona do wi\u0119zienia w\u00a0Pary\u017cu, a\u00a0potem deportowana do Niemiec. Zg\u0142adzona w\u00a0Ravensbr\u00fcck.<\/li>\n
  • KRYSTYNA SKARBEK \u2013 <\/strong>c\u00f3rka hr. Jerzego Skarbka i\u00a0Stefanii Goldfeder z\u00a0rodziny \u017cydowskich bankier\u00f3w. Przedwojenna wicemiss Polski. Po wybuchu wojny rozwodzi si\u0119 z\u00a0drugim m\u0119\u017cem i\u00a0z\u00a0Kenii wyrusza do Anglii. Zg\u0142asza si\u0119 do Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych i\u00a0zostaje zwerbowana do pracy w\u00a0SOE. Szkoli j\u0105 m.in.\u00a0 Kim Philby, s\u0142ynny \u2013 jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o \u2013 sowiecki agent. Jej najg\u0142o\u015bniejszym osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142o wydobycie z\u00a0wi\u0119zienia gestapo w\u00a0okolicach Grenoble szefa brytyjskiej siatki szpiegowskiej. Po wojnie Brytyjczycy odmawiaj\u0105 jej przyznania obywatelstwa i\u00a0nie oferuj\u0105 pracy w\u00a0wywiadzie. Skarbek chwyta si\u0119 dorywczych prac: telefonistki, ekspedientki czy wreszcie stewardesy na liniowcu p\u0142ywaj\u0105cym mi\u0119dzy Wielk\u0105 Brytani\u0105 i\u00a0Now\u0105 Zelandi\u0105. Umiera w\u00a0wieku 44 lat od cios\u00f3w no\u017cem zadanych przez zazdrosnego kochanka Dennisa Muldowneya. O\u00a0zlecenie tego zab\u00f3jstwa podejrzewano m.in. MI6.<\/li>\n
  • HALINA SZYMA\u0143SKA<\/strong> \u2013 wed\u0142ug Brytyjczyk\u00f3w jeden z\u00a0najwa\u017cniejszych szpieg\u00f3w ostatniej wojny. \u017bona attach\u00e9 wojskowego polskiej ambasady w\u00a0Berlinie p\u0142k. Antoniego Szyma\u0144skiego. W\u0142a\u015bnie tam pozna\u0142a admira\u0142a Wilhelma Canarisa, szefa niemieckiego wywiadu wojskowego i\u00a0r\u00f3wnocze\u015bnie przeciwnika Hitlera. Canaris przekazywa\u0142 Anglikom i\u00a0Francuzom za po\u015brednictwem Szyma\u0144skiej tajne informacje dotycz\u0105ce niemieckich plan\u00f3w wojennych. Po wybuchu wojny Canaris pom\u00f3g\u0142 jej przedosta\u0107 si\u0119 z\u00a0Poznania do Berna. Tam skontaktowa\u0142a si\u0119 z\u00a0kom\u00f3rk\u0105 polskiego wywiadu i\u00a0z\u00a0Brytyjczykami. Z\u00a0Canarisem spotyka\u0142a si\u0119 w\u00a0Szwajcarii, we W\u0142oszech i\u00a0we Francji. Szyma\u0144ska przekaza\u0142a Brytyjczykom (kontaktowa\u0142a si\u0119 bezpo\u015brednio z\u00a0szefem MI6 Stewartem Menziesem)\u2013 m.in. szczeg\u00f3\u0142y plan\u00f3w inwazji niemieckiej na Francj\u0119 i\u00a0na Rosj\u0119 Sowieck\u0105. Polka osiedli\u0142a si\u0119 po wojnie w\u00a0Wielkiej Brytanii.<\/li>\n
  • W\u0141ADYS\u0141AWA JADWIGA MACIESZYNA Z\u00a0D. STRZEDNICKA, HERBU POMIAN<\/strong> \u2013 w\u00a0czasie wojny nale\u017ca\u0142a do kobiecego oddzia\u0142u dywersyjno-sabota\u017cowego Armii Krajowej \u201eDysk\u201d, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 m.in. likwidacj\u0105 agentek gestapo, ale dow\u00f3dztwo szybko przenios\u0142o j\u0105 do g\u0142\u0119bokiego wywiadu. Zosta\u0142a kurierem \u201eY-59\u201d na trasie Warszawa\u2013Wiede\u0144. W\u00a01943 roku przekaza\u0142a z\u00a0Wiednia informacj\u0119 na temat lokalizacji niemieckich fabryk rakiet V1 i\u00a0V2 w\u00a0Peenem\u00fcnde, kt\u00f3rych si\u0142a ra\u017cenia mog\u0142a w\u00a0ci\u0105gu kilku tygodni zniszczy\u0107 Londyn. Dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej angielskie lotnictwo zbombardowa\u0142o Peenem\u00fcnde. Macieszyna zosta\u0142a w\u00a0mi\u0119dzyczasie aresztowana. Zosta\u0142a skazana na \u015bmier\u0107 na gilotynie, ale wykonanie wyroku odroczono z\u00a0powodu braku tego narz\u0119dzia w\u00a0wiede\u0144skim wi\u0119zieniu. Ta zw\u0142oka j\u0105 uratowa\u0142a. Po wojnie Macieszyna \u017cy\u0142a w\u00a0biedzie w\u00a0Warszawie. Zmar\u0142a w\u00a01967 roku.<\/li>\n
  • NOOR INAYAT KHAN<\/strong> \u2013 po niemieckiej inwazji na Francj\u0119 uciek\u0142a z\u00a0rodzin\u0105 do Wielkiej Brytanii. Od 1943 roku dzia\u0142a\u0142a dla SOE pod pseudonimami: \u201eNora Baker\u201d, \u201eMadeleine\u201d i\u00a0\u201eJeanne-Marie Rennier\u201d. By\u0142a pierwsz\u0105 kobiet\u0105 pracuj\u0105c\u0105 dla SOE, kt\u00f3ra zosta\u0142a wys\u0142ana do okupowanej Francji do obs\u0142ugi radiostacji. Zdradzi\u0142 j\u0105 prawdopodobnie jeden z\u00a0francuskich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Zosta\u0142a aresztowana i\u00a0uwi\u0119ziona w\u00a0Pary\u017cu. W\u00a01944 roku zg\u0142adzona w\u00a0Dachau strza\u0142em w\u00a0ty\u0142 g\u0142owy.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Podczas II wojny \u015bwiatowej na zlecenie tajnych s\u0142u\u017cb Marie Christine Chilver sprawdza\u0142a, czy szkoleni w Anglii szpiedzy umiej\u0105 trzyma\u0107 j\u0119zyk za z\u0119bami. Dopiero dzi\u015b Brytyjczycy poznaj\u0105 histori\u0119 kobiet wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z wywiadem, bo po wojnie nie nale\u017ca\u0142y im si\u0119 ani wdzi\u0119czno\u015b\u0107, ani s\u0142awa. W\u00a0d\u017cd\u017cysty wrze\u015bniowy dzie\u0144 1942 roku w\u00a0jadalni hotelu Humby w\u00a0brytyjskim Leicester pracownik pewnej firmy […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":2363,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"miestas":[],"class_list":["post-2362","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mokslas"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2362","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2362"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2362\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2362"},{"taxonomy":"miestas","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/miestas?post=2362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}