{"id":3625,"date":"2026-04-06T06:34:00","date_gmt":"2026-04-06T06:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/2026\/04\/06\/eksplozje-na-nowej-ziemi-byly-130-razy-silniejsze-niz-cala-ii-wojna-swiatowa-kreml-nie-liczyl-sie-z-konsekwencjami\/"},"modified":"2026-04-06T06:34:00","modified_gmt":"2026-04-06T06:34:00","slug":"eksplozje-na-nowej-ziemi-byly-130-razy-silniejsze-niz-cala-ii-wojna-swiatowa-kreml-nie-liczyl-sie-z-konsekwencjami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/2026\/04\/06\/eksplozje-na-nowej-ziemi-byly-130-razy-silniejsze-niz-cala-ii-wojna-swiatowa-kreml-nie-liczyl-sie-z-konsekwencjami\/","title":{"rendered":"Eksplozje na Nowej Ziemi by\u0142y 130 razy silniejsze ni\u017c ca\u0142a II wojna \u015bwiatowa. Kreml nie liczy\u0142 si\u0119 z konsekwencjami"},"content":{"rendered":"

Si\u0142a wybuch\u00f3w atomowych na radzieckim poligonie na Nowej Ziemi ponad sto trzydzie\u015bci razy przekroczy\u0142a sum\u0119 wszystkich wybuch\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej! Kreml nie liczy\u0142 si\u0119 ani z lud\u017ami, ani z przyrodniczymi konsekwencjami,<\/span><\/p>\n

\n

Koniec II wojny \u015bwiatowej. Plany niedawnych sojusznik\u00f3w \u2013 ZSRR i\u00a0Zachodu \u2013 s\u0105 nie do pogodzenia. Koalicja antyhitlerowska rozpada si\u0119, stosunki ulegaj\u0105 och\u0142odzeniu. Zaczyna si\u0119 wy\u015bcig zbroje\u0144, w\u00a0kt\u00f3rym najmocniejsz\u0105 kart\u0105 jest posiadanie broni atomowej. Amerykanie ju\u017c j\u0105 maj\u0105 i\u00a0zastosowali, Rosjanie nie chc\u0105 pozosta\u0107 w\u00a0tyle. Pragn\u0105 by\u0107 liderami.<\/p>\n

<\/ins><\/div>\n

ZA MA\u0141Y POLIGON<\/strong><\/h2>\n

Na pocz\u0105tku wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wybrali dobre miejsce. Zdecydowa\u0142 o\u00a0tym \u0141awrientij Beria, kt\u00f3ry jako szef NKWD uzna\u0142, \u017ce prawie 20 tysi\u0119cy km kw. stepu po\u0142o\u017conego w\u00a0Kazachstanie nie powinno by\u0107 zamieszkane. Do najbli\u017cszej miejscowo\u015bci \u2013 Semipa\u0142aty\u0144ska by\u0142o oko\u0142o 150 km. Bomb\u0119 nazwano \u201ePierwsza b\u0142yskawica\u201d. Odpalono j\u0105 w\u00a0sierpniu 1949 roku i\u00a0efekty przeros\u0142y oczekiwania samego Berii. Ustawiony do sprawdzenia jej dzia\u0142ania wojskowy sprz\u0119t uleg\u0142 zupe\u0142nemu zniszczeniu! Nie przetrwa\u0142o te\u017c ponad tysi\u0105c r\u00f3\u017cnych zwierz\u0105t umieszczonych w\u00a0obszarze ra\u017cenia. Ska\u017ceniu uleg\u0142y zamieszka\u0142e osiedla, po\u0142o\u017cone na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d od eksplozji. Dla Berii nie mia\u0142o to wielkiego znaczenia: najwa\u017cniejsza by\u0142a si\u0142a ra\u017cenia \u2013\u00a0nie ludzie. Kolejne pr\u00f3by wykaza\u0142y, \u017ce atomowy poligon w\u00a0Kazachstanie mia\u0142 istotne ograniczenie \u2013 jego rozmiar nie przystawa\u0142 do ambitnych plan\u00f3w. Trzeba by\u0142o poszuka\u0107 znacznie bardziej bezludnego miejsca. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Now\u0105 Ziemi\u0119.<\/p>\n

<\/ins><\/div>\n

Le\u017c\u0105cy pomi\u0119dzy morzami Barentsa i\u00a0Karskim archipelag sk\u0142ada si\u0119 z\u00a0dw\u00f3ch wielkich wysp \u2013 p\u00f3\u0142nocnej i\u00a0po\u0142udniowej, ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 po\u0142udnikowo na d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 800 km. Rozdziela je w\u0105ska cie\u015bnina Matoczkin Szar. Wielkie obszary wyspy p\u00f3\u0142nocnej pokrywaj\u0105 lodowce. Temperatura spa-da tam zim\u0105 poni\u017cej minus 30 st. C.\u00a0Kra\u0144ce po\u0142udniowej s\u0105 znacznie cieplejsze dzi\u0119ki morskiemu pr\u0105dowi.<\/p>\n

31 lipca 1954 r. postanowieniem rz\u0105du ZSRR utworzono tam atomowy poligon. Nazywano go \u201eobiektem nr 700\u201d. Rosjanie zamierzali przygotowa\u0107 go do pierwszej pr\u00f3by w\u00a0ci\u0105gu roku. Dla zmylenia obcych wywiad\u00f3w operacj\u0119 okre\u015blano kryptonimem \u201eAmderma\u201d. Owa Amderma istnia\u0142a naprawd\u0119 i\u00a0by\u0142a niewielk\u0105 osad\u0105, tyle \u017ce po\u0142o\u017con\u0105 350 km dalej, po drugiej stronie morza.<\/p>\n

K\u0141OPOT Z\u00a0NIE\u0143CAMI<\/strong><\/h2>\n

Na Nowej Ziemi pojawi\u0142a si\u0119 \u201especkomisja\u201d z\u00a0Moskwy i\u00a0wyznaczy\u0142a obszar pierwszych test\u00f3w j\u0105drowych: zatok\u0119 Czornaja Guba. Problem stanowili mieszka\u0144cy \u2013 plemiona \u017cyj\u0105cych tam od wiek\u00f3w Nie\u0144c\u00f3w. Beria nie zawraca\u0142by sobie nimi g\u0142owy, ale w\u00a01954 r. ju\u017c nie \u017cy\u0142, a\u00a0figury na szczytach radzieckiej w\u0142adzy zosta\u0142y przestawione. Zapad\u0142a decyzja, \u017ce Nienc\u00f3w nale\u017cy z\u00a0archipelagu wysiedli\u0107. Najlepiej gdyby przekona\u0142 ich do tego cz\u0142owiek, kt\u00f3ry od dziesi\u0119cioleci mia\u0142 w\u015br\u00f3d nich najwi\u0119kszy pos\u0142uch \u2013 Tyko Wy\u0142ka.<\/p>\n

<\/ins><\/div>\n

By\u0142 Nie\u0144cem. Urodzi\u0142 si\u0119 w\u00a01886 r. na Nowej Ziemi i\u00a0sta\u0142 si\u0119 z\u00a0czasem jej najlepszym znawc\u0105. W\u00a01909 r., uczestnicz\u0105c w\u00a0ekspedycji s\u0142ynnego geologa W\u0142odzimierza Rusanowa, nakre\u015bli\u0142 map\u0119 archipelagu. W\u00a0Rosji znany by\u0142 przede wszystkim ze swoich prac malarskich.<\/p>\n

W\u00a01925 r. Nie\u0144cy z\u00a0Nowej Ziemi wybrali go na przewodnicz\u0105cego swej Rady. Tytu\u0142owali Prezydentem. By\u0142 nim wci\u0105\u017c w\u00a01955 r., kiedy Moskwa poinformowa\u0142a go o\u00a0zamierzeniach wobec archipelagu. Jak pisze Aleksiej Suchanowski, autor biografii Wy\u0142ki, po rozmowach wspomina\u0142: \u201eMnie w\u00a0Moskwie wielcy ludzie przekonywali do oddania naszej ziemi po to, aby wojny na \u015bwiecie nie by\u0142o\u2026 Tak ich zrozumia\u0142em \u2013 taka wojna to \u015bmier\u0107 dla wszystkich\u201d. Jednak Wy\u0142ka przeczuwa\u0142, co si\u0119 stanie z\u00a0archipelagiem. Wiedzia\u0142 te\u017c, \u017ce jakikolwiek sprzeciw pogorszy ich sytuacj\u0119. Zamiast buntowa\u0107 si\u0119, przyj\u0105\u0142 postaw\u0119 dobrego gospodarza i\u00a0robi\u0142 wszystko, by jego ludzie ucierpieli jak najmniej podczas wysiedlania. Helikoptery Mi-4 wyl\u0105dowa\u0142y bez zapowiedzi w\u00a011 osadach i\u00a0od razu przewieziono Nie\u0144c\u00f3w do prowizorycznie wybudowanej osady (Lagiernoje na p\u00f3\u0142nocnym wybrze\u017cu cie\u015bniny Matoczkin Szar).<\/p>\n

<\/ins><\/div>\n

JESIENNA BOMBKA<\/strong><\/h2>\n

Nadszed\u0142 wrzesie\u0144 1955 r. Ten pierwszy wybuch nie mia\u0142 by\u0107 wielki. Zaplanowano jego si\u0142\u0119 na 3,5 kt (czyli czterokrotnie mniej ni\u017c osi\u0105gn\u0105\u0142 \u201eLittle boy\u201d zrzucony przez Amerykan\u00f3w na Hiroszim\u0119). Otrzyma\u0142 te\u017c odpowiedni, kolejny numer radzieckich pr\u00f3b j\u0105drowych \u2013 22. Tym razem wojskowi postanowili sprawdzi\u0107 skutki ra\u017cenia torpedy uzbrojonej w\u00a0g\u0142owic\u0119 j\u0105drow\u0105. 21 wrze\u015bnia zawieszono j\u0105 na g\u0142\u0119boko\u015bci 12 m pod tra\u0142owcem zakotwiczonym w\u00a0zatoce Czornaja Guba. Dooko\u0142a w\u00a0promieniu 3 km rozstawiono cele uderzenia \u2013 m.in. okr\u0119ty z\u00a0psami, kozami, owcami. Nad tra\u0142owcem kr\u0105\u017cy\u0142 samolot z\u00a0ekip\u0105 filmow\u0105 dokumentuj\u0105c\u0105 wybuch. W\u00a0dole panowa\u0142 niezachwiany niczym spok\u00f3j, kiedy operator otrzyma\u0142 wiadomo\u015b\u0107: \u201eOdpalenie za 20 sekund. Przygotuj si\u0119\u201d.\u00a0 Wspomina\u0142 potem: \u201eGdybym powiedzia\u0142, \u017ce nie by\u0142o to dla mnie straszne, to bym sk\u0142ama\u0142\u201d.\u00a0<\/p>\n

Wybuch uruchomiono sygna\u0142em radiowym. W\u00a0miejscu tra\u0142owca z\u00a0torped\u0105 wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 pot\u0119\u017cny s\u0142up wody. Zamar\u0142, na jego wierzcho\u0142ku utworzy\u0142 si\u0119 grzyb i\u00a0podzieli\u0142 si\u0119 na\u00a0niewielkie ob\u0142oki radioaktywnego py\u0142u. S\u0142up wody sp\u0142yn\u0105\u0142 w\u00a0d\u00f3\u0142 i\u00a0na powierzchni morza powsta\u0142a pot\u0119\u017cna fala. Zatopi\u0142a niszczycielce zakotwiczony 300 m dalej. Pozosta\u0142e jednostki, w\u015br\u00f3d nich zanurzone \u0142odzie podwodne, przetrzyma\u0142y uderzenie, ale dozna\u0142y licznych uszkodze\u0144. Raport doni\u00f3s\u0142 tak\u017ce lakonicznie: 6 ps\u00f3w zaton\u0119\u0142o, 11 mia\u0142o I\u00a0i\u00a0II stopie\u0144 choroby popromiennej, 1 pies \u2013 III stopie\u0144.<\/p>\n

Najbli\u017csi ludzie \u2013 ekipa kontradmira\u0142a Jewgienija Szitikowa \u2013 znajdowali si\u0119 w\u00a0odleg\u0142o\u015bci 7 km. Bali si\u0119 choroby popromiennej? Szitikow wspomina, \u017ce otrzyma\u0142 dawk\u0119 zaledwie 2,5 rtg. To by\u0142 przecie\u017c niewielki wybuch.<\/p>\n

Odpalenie torpedy w\u00a01955 r. by\u0142o czym\u015b w\u00a0rodzaju przeci\u0119cia wst\u0119gi na otwarcie poligonu. Nadal panowa\u0142 tam budowlany i\u00a0organizacyjny rozgardiasz. A\u00a0w\u00a0osiedlu Lagiernoje Nie\u0144cy siedzieli na walizkach, niecierpliwie oczekuj\u0105c na wiadomo\u015b\u0107 o\u00a0kolejnym przesiedleniu. Mija\u0142y tygodnie i\u00a0nic si\u0119 w\u00a0ich sytuacji nie zmienia\u0142o. Wszystkie zamierzenia dotycz\u0105ce archipelagu spowija\u0142a mg\u0142a tajemnicy.<\/p>\n

NOWE CZASY, STARE GRZECHY<\/strong><\/h2>\n

W\u00a0lutym 1956 r., na XX Zje\u017adzie KPZR, pierwszy sekretarz Nikita Chruszczow oficjalnie pot\u0119pi\u0142 kult stali-nowski. Wyst\u0105pi\u0142 nawet z\u00a0propozycj\u0105 pokojowej koegzystencji na \u015bwiecie. Moskwa nie mia\u0142a jednak zamiaru zrezygnowa\u0107 z\u00a0nuklearnych pr\u00f3b! W\u00a0marcu 1956 r. Komitet Centralny oraz Rada Ministr\u00f3w wyda\u0142y postanowienie (nr 357\u2013228) rozszerzaj\u0105ce obszar i\u00a0zakres eksperyment\u00f3w rozpocz\u0119tych na Nowej Ziemi. Kolejn\u0105 eksplozj\u0119 planowano przeprowadzi\u0107 w\u00a0atmosferze. Epicentrum znajdowa\u0142o si\u0119 nad p\u00f3\u0142wyspem Suchoj Nos \u2013 u\u00a0po\u0142udniowych kra\u0144c\u00f3w p\u00f3\u0142nocnej wyspy. Zaledwie 55 km dalej Nie\u0144cy czekali na wyjazd w\u00a0osadzie Lagiernoje\u2026 Do przygotowania nowego obszaru poligonu skierowano 1500 os\u00f3b. Zaplanowano zbudowanie ponad 300 obiekt\u00f3w, wi\u0119c harmonogram p\u0119ka\u0142 w\u00a0szwach. Stawa\u0142o si\u0119 coraz bardziej oczywiste, \u017ce kolejn\u0105 eksplozj\u0119 trzeba b\u0119dzie od\u0142o\u017cy\u0107 o\u00a0rok. Wiosn\u0105 1957 r. rozpocz\u0119to w\u00a0ko\u0144cu wysiedlanie Nie\u0144c\u00f3w. Rdzenni mieszka\u0144cy archipelagu st\u0142oczyli si\u0119 w\u00a0Murma\u0144sku na kolejnej kwarantannie i\u00a0pr\u00f3bowali przystosowa\u0107 si\u0119 do miejskiego \u017cycia. Alkoholizm i\u00a0cywilizacyjne choroby zacz\u0119\u0142y zbiera\u0107 w\u015br\u00f3d nich \u017cniwo. Tymczasem archipelag t\u0119tni\u0142 \u017cyciem \u2013 kiedy na po\u0142udniu trwa\u0142y intensywne przygotowania do kolejnego atomowego pokazu, na p\u00f3\u0142nocy wyl\u0105dowa\u0142a ekspedycja o\u00a0odmiennych, pokojowych zamiarach\u2026<\/p>\n

BADANIA W\u00a0CIENIU GRZYBA<\/strong><\/h2>\n

Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od prywatnego spotkania w\u00a0domu ameryka\u0144skiego fizyka i\u00a0badacza kosmosu Jamesa Van Allena, podczas kt\u00f3rego rozwin\u0119\u0142a si\u0119 interesuj\u0105ca dyskusja. Zbli\u017ca\u0142o si\u0119 kolejne maksimum aktywno\u015bci s\u0142onecznej i\u00a0kto\u015b rzuci\u0142 pomys\u0142, \u017ce warto zorganizowa\u0107 skoordynowane mi\u0119dzynarodowe badania. Wystarczy\u0142o kilka miesi\u0119cy, by ta idea przybra\u0142a realne kszta\u0142ty. Zosta\u0142a nazwana Mi\u0119dzynarodowym Rokiem Geofizycznym. Od 1957 r., praktycznie przez dwa lata, 67 kraj\u00f3w zamierza\u0142o prowadzi\u0107 badania \u015brodowiska ziemskiego na ponad 2000 stacji badawczych. 16 lipca jedna z\u00a0takich radzieckich ekspedycji wyl\u0105dowa\u0142a w\u00a0zatoce Ruskaja Gawa\u0144 po\u0142o\u017conej u\u00a0czo\u0142a Lodowca Szokalskiego na p\u00f3\u0142nocy archipelagu. Glacjolodzy za\u0142o\u017cyli baz\u0119 i\u00a0rozpocz\u0119li przygotowania do bada\u0144 na lodowcu. Ale w\u00a0tym czasie na po\u0142udniu archipelagu trwa\u0142y ju\u017c intensywne przygotowania do kolejnych pr\u00f3b j\u0105drowych! Na brzegu zatoki Czornaja Guba przeprowadzono test z\u00a0wybuchem na-ziemnym o\u00a0mocy 32 kt. Ska\u017cona zosta\u0142a gleba, wody zatoki, a\u00a0opad radioaktywny zanotowano nawet w\u00a0odleg\u0142o\u015bci 1500 km. P\u00f3\u017aniej nad p\u00f3\u0142wyspem Suchoj Nos, na wysoko\u015bci 2000 m eksplodowa\u0142y dwie termoj\u0105drowe bomby, ka\u017cda o\u00a0mocy kilku megaton. Wprawdzie Kreml zaproponowa\u0142 USA zaprzestanie wszelkich do\u015bwiadcze\u0144 z\u00a0broni\u0105 j\u0105drow\u0105, ale Waszyngton uzna\u0142 to posuni\u0119cie za czysty chwyt propagandowy i\u00a0odm\u00f3wi\u0142. W\u00a0odpowiedzi Rosjanie do ko\u0144ca roku przeprowadzili na Nowej Ziemi a\u017c 24 wybuchy j\u0105drowe w\u00a0atmosferze, najwi\u0119kszy o\u00a0mocy 3 megaton. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce odpalano dwie bomby dziennie. Amerykanie post\u0119powali podobnie. \u015awiat by\u0142 jak na hu\u015btawce \u2013 to nast\u0119powa\u0142y przeb\u0142yski pokojowej egzystencji, to pogr\u0105\u017ca\u0142 si\u0119 w\u00a0atomowej otch\u0142ani. Tymczasem w\u00a0odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 400 kilometr\u00f3w od radzieckich eksplozji pracowa\u0142a wspomniana ekspedycja glacjologiczna\u2026<\/p>\n

GDY S\u0141O\u0143CE WSCHODZI NA ZACHODZIE<\/strong><\/h2>\n

W\u00a0wydanej w\u00a01962 r. ksi\u0105\u017cce \u201eNa lodowcach Nowej Ziemi\u201d prof. Jewgienij Zinger opisa\u0142 przebieg jej prac. Czytelnik nie znajdzie tam jednak \u017cadnej wzmianki o\u00a0nuklearnych wybuchach. Naukowcy opowiedzieli o\u00a0nich dopiero po latach. Okazuje si\u0119, \u017ce podczas prac na lodowcu Zinger zobaczy\u0142 jednocze\u015bnie dwa s\u0142o\u0144ca. Jedno z\u00a0nich wschodzi\u0142o szybko po zachodniej stronie wyspy. Zastanawia\u0142 si\u0119 nawet, co to za meteorologiczne zjawisko. Profesor Jan Marcin W\u0119s\u0142awski z\u00a0Instytutu Oceanologii PAN, kt\u00f3ry w\u00a0latach 90. wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z\u00a0Rosjanami podczas\u00a0mi\u0119dzynarodowych ekspedycji w\u00a0Arktyce, przytacza nast\u0119puj\u0105c\u0105 opowie\u015b\u0107 jednego z\u00a0nich: \u201ePewnego pochmurnego dnia przyszed\u0142 z\u00a0obserwacji kolega i\u00a0powiedzia\u0142, \u017ce chyba zobaczy\u0142 s\u0142o\u0144ce po niew\u0142a\u015bciwej stronie horyzontu. Uznali, \u017ce jeszcze nie wytrze\u017awia\u0142, i\u00a0nabijali si\u0119 z\u00a0niego przez ca\u0142y dzie\u0144. Na drugi dzie\u0144 wyl\u0105dowa\u0142 samolot z\u00a0facetami w\u00a0gumowych kombinezonach. Kazano im wyj\u015b\u0107 ze stacji, nie wolno by\u0142o nic ze sob\u0105 zabra\u0107. Przebrano ich w\u00a0kombinezony i\u00a0wywieziono na kontynent, gdzie przez miesi\u0105c odbywali kwarantann\u0119. Nast\u0119pnie musieli podpisa\u0107 deklaracj\u0119, \u017ce nic nie widzieli\u201d.<\/p>\n

Z\u00a0ko\u0144cem 1959 r. glacjolodzy zako\u0144czyli badania i\u00a0opu\u015bcili archipelag. Nie przeczuwali, \u017ce skutki choroby popromiennej dadz\u0105 o\u00a0sobie zna\u0107 \u2013 nawet w\u00a0nast\u0119pnym pokoleniu. A i dzi\u015b, mimo up\u0142ywu lat, poszkodowani m\u00f3wi\u0105 o chorobach swych dzieci tylko w tajemnicy\u2026<\/p>\n

JAK PRZETESTOWA\u0106 ATOMOW\u0104 WOJN\u0118?<\/strong><\/h2>\n

Tymczasem w latach 60. \u015bwiat stan\u0105\u0142 na kraw\u0119dzi wojny. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 wprawdzie od konferencji rozbrojeniowej w\u00a0Genewie, ale zestrzelenie ameryka\u0144skiego samolotu szpiegowskiego U-2, konflikt kuba\u0144ski oraz kontrowersje wok\u00f3\u0142 muru berli\u0144skiego spowodowa\u0142y kolejny kryzys.<\/p>\n

Na wszystkich poligonach atomowych panowa\u0142 ruch. W\u00a0sierpniu 1961 r. na \u0142amach \u201ePrawdy\u201d ukaza\u0142 si\u0119 lakoniczny komunikat: \u201eMinisterstwo Obrony ZSRR ostrzega wszystkich w\u0142a\u015bcicieli radzieckich i\u00a0zagranicznych statk\u00f3w, okr\u0119t\u00f3w i\u00a0samolot\u00f3w, \u017ce nie ponosi odpowiedzialno\u015bci za naruszenie przez nie strefy zagro\u017cenia i\u00a0wyrz\u0105dzone przez to szkody\u201d. Rozpowszechniono wykaz tych stref, po czym na obszarze kraju zacz\u0119\u0142y si\u0119 masowe \u0107wiczenia z\u00a0u\u017cyciem broni j\u0105drowej. Kontradmira\u0142 Szitikow tak to uj\u0105\u0142: \u201ezaplanowano pokaz si\u0142y, z\u00a0uwagi na rosn\u0105ce napi\u0119cie mi\u0119dzy ZSRR a\u00a0Stanami Zjednoczonymi\u201d.<\/p>\n

Na poligonach Nowej Ziemi z\u00a0bombowc\u00f3w zrzucano bomby j\u0105drowe i\u00a0odpalano je w\u00a0powietrzu. Z\u00a0ziemi wystrzeliwano rakiety, kt\u00f3re eksplodowa\u0142y nad wschodnim brzegiem zatoki Czornaja Guba. Z\u00a0rejonu p\u00f3\u0142nocnego Uralu startowa\u0142y pociski balistyczne z\u00a0g\u0142owi-cami j\u0105drowymi R-12 i\u00a0kierowa\u0142y si\u0119 ku Nowej Ziemi, aby eksplodowa\u0107 nad tamtejszym poligonem. Nad po\u0142udniowymi rejonami ZSRR przeprowadzono eksplozje j\u0105dro-we nawet w\u00a0kosmosie!Szczyt tej symulowanej wojny atomowej nast\u0105pi\u0142 jesieni\u0105. We wrze\u015bniu i\u00a0pa\u017adzierniku dokonywano wybuch\u00f3w nuklearnych \u015brednio co drugi dzie\u0144. Czasami eksperymenty przeprowadzano z\u00a0du\u017cym ryzykiem, \u017ceby tylko nie op\u00f3\u017ani\u0107 napi\u0119tego harmonogramu. Tak by\u0142o np. podczas \u0107wicze\u0144 o\u00a0kryptonimie \u201eRaduga\u201d, kiedy wystrzelono rakiety z\u00a0\u0142odzi podwodnej K-102. Pierwsza by\u0142a pr\u00f3bna, bez g\u0142owicy, i\u00a0nie trafi\u0142a nawet w\u00a0rejon z\u00a0celem. Ale termin nagli\u0142, wi\u0119c pomimo ryzyka uzbrojono w\u00a0g\u0142owic\u0119 nast\u0119pn\u0105 rakiet\u0119 i\u00a0wystrzelono. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie odchylenie od celu by\u0142o niewielkie.<\/p>\n

CAR BOMBA I\u00a0POK\u00d3J<\/strong><\/h2>\n

Za takie i\u00a0podobne sukcesy partia obsypywa\u0142a medalami. Nic dziwnego, \u017ce w\u00a01961 r. z\u00a0niecierpliwo\u015bci\u0105 oczekiwano niezwyk\u0142ej pr\u00f3by: megabomba wa\u017cy\u0142a prawie 27 ton i\u00a0mia\u0142a d\u0142ugo\u015b\u0107 8 m. Powsta\u0142a na osobiste polecenie Nikity Chruszczowa. Szitikow wspomina, \u017ce mia\u0142a by\u0107 \u201epodarunkiem od obraduj\u0105cego w\u0142a\u015bnie XXII Zjazdu KPZR\u201d. Podarunkiem o\u00a0sile wybuchu 50 megaton!<\/p>\n

Popularnie nazywano j\u0105 \u201eCar bomb\u0105\u201d. 30 pa\u017adziernika bombowiec Tu-95b wzbi\u0142 si\u0119 z\u00a0ni\u0105 z\u00a0lotniska w\u00a0pobli\u017cu Murma\u0144ska i\u00a0skierowa\u0142 si\u0119 ku Nowej Ziemi. W\u00a0pobli\u017cu lecia\u0142 drugi samolot \u2013 z\u00a0laboratorium pomiarowym.<\/p>\n

Bomb\u0119 zrzucono na spadochronie, na wysoko\u015bci oko\u0142o 10 km nad rejonem poligonu. Wybuch\u0142a 4 km nad nim. Kulista kula ognia prawie dosi\u0119gn\u0119\u0142a powierzchni ziemi. Ska\u0142y topi\u0142y si\u0119 i\u00a0ulatnia\u0142y, niewielkie wysepki ca\u0142kowicie znika\u0142y. Wed\u0142ug za\u0142ogi samolotu laboratorium atomowy grzyb \u015brednicy prawie 40 km wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 do wysoko\u015bci 60 km. Wybuch widziano nawet z\u00a0odleg\u0142o\u015bci prawie 1000 km, a\u00a0wstrz\u0105s zarejestrowa\u0142y sejsmografy w\u00a0r\u00f3\u017cnych rejonach \u015bwiata. Obszar zag\u0142ady mia\u0142 oko\u0142o 100 km \u015brednicy. Wygin\u0119\u0142y tysi\u0105ce renifer\u00f3w, pad\u0142y nied\u017awiedzie polarne, lisy, morsy, za\u015b stada zimuj\u0105cych tam ptak\u00f3w doszcz\u0119tnie si\u0119 spali\u0142y. Za\u0142ogi obu samolot\u00f3w, mimo \u017ce uda\u0142o im si\u0119 uciec od uderzeniowej fali, zosta\u0142y silnie napromieniowane.<\/p>\n

Autor\u00f3w tego osi\u0105gni\u0119cia uhonorowano kolejnymi medalami, a\u00a0Chruszczow nie ukrywa\u0142 rado\u015bci. Zapragn\u0105\u0142 te\u017c kolejnego eksperymentu \u2013 o\u00a0mocy dwukrotnie wi\u0119kszej. \u015awiat zamar\u0142 z\u00a0trwogi, bo konsekwencje by\u0142yby nieobliczalne. P\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej w\u00a0Genewie wznowiono jednak rozmowy o\u00a0rozbrojeniu.<\/p>\n

I\u00a0tak to sz\u0142o: dwa kroki w\u00a0prz\u00f3d,\u00a0jeden w\u00a0ty\u0142. Wreszcie, 5 sierpnia 1963 r. w\u00a0Moskwie, ZSRR, USA oraz\u00a0Wielka Brytania podpisa\u0142y uk\u0142ad o\u00a0zakazie pr\u00f3b j\u0105drowych w\u00a0atmosferze, wodzie i\u00a0kosmosie. Pozostawi\u0142y jednak sobie wygodn\u0105 furtk\u0119. Mo\u017cna by\u0142o nadal eksperymentowa\u0107 pod ziemi\u0105.<\/p>\n

WYDR\u0104\u017bONA NOWA ZIEMIA<\/strong><\/h2>\n

Wzd\u0142u\u017c cie\u015bniny Matoczkin Szar wiercono tunele i\u00a0to w\u00a0nich eksperymentowano z\u00a0wybuchami. Czasami jednak nast\u0119powa\u0142 \u201ewyciek\u201d \u2013 gazy wydostawa\u0142y si\u0119 na zewn\u0105trz. Pr\u00f3b zaprzestano dopiero w\u00a0ko\u0144cu 1990 r.<\/p>\n

Jak podsumowuje raport o\u00a0pr\u00f3bach atomowych, sporz\u0105dzony w\u00a02004 r. dla Mi\u0119dzynarodowej Agencji Energii Atomowej w\u00a0Wiedniu, na Nowej Ziemi przeprowadzono 130 test\u00f3w z\u00a0broni\u0105 nuklearn\u0105. To co prawda zaledwie jedna czwarta wszystkich test\u00f3w na obszarze ZSRR, ale ponad 90 proc. uwolnionej w\u00a0nich atomowej energii (265 megaton; dla por\u00f3wnania USA zdetonowa\u0142y w tym czasie w sumie oko\u0142o 219 megaton). A\u00a0jak szacuje prof. Paul Richards, sejsmolog z\u00a0Columbia University, moc wszystkich wybuch\u00f3w z\u00a0czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, w\u0142\u0105czaj\u0105c obie atomowe bomby zrzucone na Japoni\u0119, wynosi\u0142a zaledwie ok. 2 megaton\u2026<\/p>\n

Dzisiaj, 60 lat od pierwszej pr\u00f3by, Nowa Ziemia wraca do normy. Wed\u0142ug bada\u0144 poziom napromieniowania nie odbiega od przeci\u0119tnego. Gdzie wi\u0119c si\u0119 podzia\u0142y radioaktywne pierwiastki z\u00a0wybuch\u00f3w? Wiatry, pr\u0105dy morskie i opady poprze-nosi\u0142y je w\u00a0r\u00f3\u017cne zak\u0105tki globu. W\u0119drowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c \u0142a\u0144cuchem pokarmowym. Czasami bez \u015bladu, czasami powodowa\u0142y mutacje i\u00a0stopniowo zanika\u0142y\u2026\u00a0\u00a0<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Si\u0142a wybuch\u00f3w atomowych na radzieckim poligonie na Nowej Ziemi ponad sto trzydzie\u015bci razy przekroczy\u0142a sum\u0119 wszystkich wybuch\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej! Kreml nie liczy\u0142 si\u0119 ani z lud\u017ami, ani z przyrodniczymi konsekwencjami, Koniec II wojny \u015bwiatowej. Plany niedawnych sojusznik\u00f3w \u2013 ZSRR i\u00a0Zachodu \u2013 s\u0105 nie do pogodzenia. Koalicja antyhitlerowska rozpada si\u0119, stosunki ulegaj\u0105 och\u0142odzeniu. Zaczyna […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3626,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"miestas":[],"class_list":["post-3625","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mokslas"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3625","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3625"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3625\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3625"},{"taxonomy":"miestas","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/miestas?post=3625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}