Sen odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 m.in. w uczeniu si\u0119 i zapami\u0119tywaniu. Gdy jeste\u015bmy niewyspani, m\u00f3zg mo\u017ce mie\u0107 trudno\u015bci z przyswajaniem nowych informacji. Problem dotyczy mi\u0119dzy innymi pami\u0119ci epizodycznej, czyli zdolno\u015bci do zapami\u0119tywania wydarze\u0144 i do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie ona pozwala nam przypomina\u0107 sobie, co widzieli\u015bmy, gdzie co\u015b si\u0119 wydarzy\u0142o i czego niedawno si\u0119 nauczyli\u015bmy. Ma znaczenie zar\u00f3wno w codziennym \u017cyciu, jak i podczas wykonywania zada\u0144 wymagaj\u0105cych podejmowania decyzji na podstawie wcze\u015bniejszych do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n
Zesp\u00f3\u0142 badawczy postanowi\u0142 sprawdzi\u0107, czy po d\u0142ugim okresie bez snu mo\u017cna poprawi\u0107 zdolno\u015b\u0107 zapami\u0119tywania dzi\u0119ki dw\u00f3m stosunkowo prostym dzia\u0142aniom: kr\u00f3tkim \u0107wiczeniom aerobowym lub drzemce.<\/p>\n
W badaniu uczestniczy\u0142o kilkadziesi\u0105t m\u0142odych, zdrowych os\u00f3b. Po 30 godzinach nieprzerwanego czuwania uczestnik\u00f3w przydzielono do jednej z trzech grup.<\/p>\n
Pierwsza grupa wykonywa\u0142a przez 20 minut \u0107wiczenia aerobowe na rowerze stacjonarnym. Intensywno\u015b\u0107 wysi\u0142ku odpowiada\u0142a 80 proc. maksymalnego t\u0119tna. Druga grupa mia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 odbycia 90-minutowej drzemki. Osoby nale\u017c\u0105ce do grupy kontrolnej przez 20 minut nie podejmowa\u0142y \u017cadnej aktywno\u015bci.<\/p>\n
Po zako\u0144czeniu interwencji uczestnikom pokazywano obrazy, kt\u00f3re mieli zapami\u0119ta\u0107. Nast\u0119pnie, trzy dni p\u00f3\u017aniej, sprawdzano, ile z nich potrafili prawid\u0142owo rozpozna\u0107. Dzi\u0119ki temu badacze mogli oceni\u0107 nie tylko bezpo\u015brednie reakcje na wysi\u0142ek lub sen, lecz tak\u017ce skuteczno\u015b\u0107 zapami\u0119tywania nowych informacji.<\/p>\n
Oba sposoby przynios\u0142y obiecuj\u0105ce rezultaty. Osoby, kt\u00f3re \u0107wiczy\u0142y lub skorzysta\u0142y z drzemki, uzyska\u0142y o ponad 20 proc. lepsze wyniki w rozpoznawaniu zapami\u0119tanych obraz\u00f3w ni\u017c uczestnicy z grupy kontrolnej.<\/b><\/p>\n
Co istotne, r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy grup\u0105 \u0107wicz\u0105c\u0105 a grup\u0105 drzemi\u0105c\u0105 nie by\u0142a statystycznie istotna. Oznacza to, \u017ce badacze nie uzyskali wystarczaj\u0105cych dowod\u00f3w, by stwierdzi\u0107, \u017ce jedna z tych metod dzia\u0142a lepiej od drugiej.<\/p>\n
Nie oznacza to jednak, \u017ce udowodniono ich identyczn\u0105 skuteczno\u015b\u0107. Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce obie interwencje wi\u0105za\u0142y si\u0119 z lepszym zapami\u0119tywaniem ni\u017c brak dzia\u0142ania w warunkach zastosowanych w eksperymencie.<\/p>\n
Badacze analizowali r\u00f3wnie\u017c aktywno\u015b\u0107 m\u00f3zgu uczestnik\u00f3w za pomoc\u0105 elektroencefalografii (EEG). Metoda ta pozwala rejestrowa\u0107 aktywno\u015b\u0107 elektryczn\u0105 m\u00f3zgu i obserwowa\u0107 zmiany zwi\u0105zane z przetwarzaniem informacji.<\/p>\n
Wyniki sugerowa\u0142y, \u017ce \u0107wiczenia i drzemka wspiera\u0142y pami\u0119\u0107 poprzez odmienne mechanizmy.\u00a0<\/b>W grupie, kt\u00f3ra spa\u0142a, znaczenie mia\u0142y mi\u0119dzy innymi wska\u017aniki zwi\u0105zane ze stanem m\u00f3zgu przed rozpocz\u0119ciem zapami\u0119tywania oraz oznaki zm\u0119czenia neuronalnego. U os\u00f3b \u0107wicz\u0105cych wi\u0119ksze znaczenie mia\u0142y wska\u017aniki aktywno\u015bci zwi\u0105zanej z samym kodowaniem informacji w pami\u0119ci.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej, drzemka mog\u0142a pom\u00f3c przez zmian\u0119 stanu m\u00f3zgu, przygotowuj\u0105c go do przyswajania nowych tre\u015bci. Z kolei wysi\u0142ek fizyczny wi\u0105za\u0142 si\u0119 z mechanizmami zwi\u0105zanymi z efektywniejszym przetwarzaniem zapami\u0119tywanych informacji.<\/p>\n
Wyniki badania daj\u0105 podstawy do rozwa\u017cania kr\u00f3tkiego wysi\u0142ku aerobowego jako sposobu wspierania pami\u0119ci w sytuacjach, w kt\u00f3rych brak snu jest trudny do unikni\u0119cia. Mo\u017ce to by\u0107 szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce w zawodach wymagaj\u0105cych dobrej sprawno\u015bci poznawczej, takich jak praca zmianowa, czy niekt\u00f3re zadania w ochronie zdrowia i transporcie.<\/p>\n
Trzeba jednak zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107. Badanie dotyczy\u0142o konkretnego rodzaju pami\u0119ci, okre\u015blonej grupy uczestnik\u00f3w i \u015bci\u015ble zdefiniowanych warunk\u00f3w. Nie dowodzi, \u017ce \u0107wiczenia poprawi\u0105 wszystkie zdolno\u015bci umys\u0142owe po nieprzespanej nocy ani \u017ce pozwol\u0105 bezpiecznie funkcjonowa\u0107 mimo niedoboru snu.<\/p>\n
Najwa\u017cniejszy wniosek jest prosty: po 30 godzinach czuwania zar\u00f3wno 20 minut intensywnego wysi\u0142ku aerobowego, jak i 90-minutowa drzemka wi\u0105za\u0142y si\u0119 z lepszym zapami\u0119tywaniem obraz\u00f3w. \u0106wiczenia mog\u0105 wi\u0119c stanowi\u0107 obiecuj\u0105c\u0105 strategi\u0119 wspierania pami\u0119ci, ale nie nale\u017cy traktowa\u0107 ich jako zamiennika snu.<\/p>\n
Sen odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w regeneracji organizmu i prawid\u0142owym funkcjonowaniu m\u00f3zgu. Podczas nocnego odpoczynku m\u00f3zg porz\u0105dkuje informacje, utrwala wspomnienia i wspiera procesy zwi\u0105zane z uczeniem si\u0119.\u00a0<\/b>W tym czasie aktywniej dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c uk\u0142ad glimfatyczny, kt\u00f3ry pomaga usuwa\u0107 z m\u00f3zgu zb\u0119dne produkty przemiany materii.<\/p>\n
Niedob\u00f3r snu i jego niska jako\u015b\u0107 mog\u0105 negatywnie wp\u0142ywa\u0107 zar\u00f3wno na samopoczucie, jak i na zdrowie. Mog\u0105 prowadzi\u0107 do problem\u00f3w z koncentracj\u0105, os\u0142abienia pami\u0119ci i zaburze\u0144 funkcjonowania organizmu. Badania wskazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na zwi\u0105zek mi\u0119dzy niekt\u00f3rymi zaburzeniami snu a zwi\u0119kszonym ryzykiem demencji, co podkre\u015bla znaczenie odpowiedniej ilo\u015bci i jako\u015bci nocnego odpoczynku.<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/p>\n
Lotlikar MS i wsp., Protecting episodic memory after sleep loss: Similar benefits of exercise and naps via distinct neural contributions, PNAS, 2026. [https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC13462932\/? – dost\u0119p 7.10.2026]<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sen odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 m.in. w uczeniu si\u0119 i zapami\u0119tywaniu. Gdy jeste\u015bmy niewyspani, m\u00f3zg mo\u017ce mie\u0107 trudno\u015bci z przyswajaniem nowych informacji. Problem…<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[52087,1732,10110,52086,258,6366,52088],"miestas":[],"class_list":["post-67314","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sveikata","tag-aerobine-treniruote","tag-atmintis","tag-eeg","tag-epizodine-atmintis","tag-miegas","tag-miego-trukumas","tag-pogulis"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67314"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67314\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67314"},{"taxonomy":"miestas","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/miestas?post=67314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}