Z wiekiem pami\u0119\u0107 zwykle s\u0142abnie. Coraz trudniej przypomnie\u0107 sobie nazwisko, zapami\u0119ta\u0107 nowe informacje czy odtworzy\u0107 szczeg\u00f3\u0142y niedawnych wydarze\u0144. Nie dotyczy to jednak wszystkich senior\u00f3w. Istnieje niewielka grupa os\u00f3b, kt\u00f3rych zdolno\u015bci poznawcze pozostaj\u0105 zadziwiaj\u0105co dobre nawet po przekroczeniu 80. roku \u017cycia<\/b>.<\/p>\n
Naukowcy okre\u015blaj\u0105 ich mianem “SuperAgers”, czyli os\u00f3b z wyj\u0105tkowo sprawn\u0105 pami\u0119ci\u0105 w zaawansowanym wieku<\/b>. Ich m\u00f3zgi mog\u0105 skrywa\u0107 wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce mechanizm\u00f3w chroni\u0105cych przed chorobami neurodegeneracyjnymi.<\/p>\n
Termin “SuperAgers” zosta\u0142 wprowadzony przez badaczy z Northwestern University w Stanach Zjednoczonych. Odnosi si\u0119 do os\u00f3b maj\u0105cych co najmniej 80 lat, kt\u00f3re w testach pami\u0119ci epizodycznej osi\u0105gaj\u0105 wyniki por\u00f3wnywalne z osobami w wieku 50-60 lat<\/b>.<\/p>\n
Nie chodzi wy\u0142\u0105cznie o pami\u0119tanie dat czy nazwisk. Pami\u0119\u0107 epizodyczna pozwala przywo\u0142ywa\u0107 osobiste do\u015bwiadczenia, zapami\u0119tywa\u0107 rozmowy i odtwarza\u0107 wydarzenia z codziennego \u017cycia<\/b>.<\/p>\n
Co ciekawe, badania wykaza\u0142y, \u017ce m\u00f3zgi tych senior\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od m\u00f3zg\u00f3w ich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w nie tylko sprawno\u015bci\u0105 dzia\u0142ania, ale r\u00f3wnie\u017c budow\u0105<\/b>. Niekt\u00f3re obszary s\u0105 lepiej zachowane, a okre\u015blone kom\u00f3rki nerwowe maj\u0105 nietypowe rozmiary.<\/p>\n
Jednego z najwa\u017cniejszych odkry\u0107 dokonali naukowcy z Northwestern University. Wyniki badania opublikowano w 2022 roku w czasopi\u015bmie “The Journal of Neuroscience”.<\/p>\n
Zesp\u00f3\u0142 przeanalizowa\u0142 pr\u00f3bki m\u00f3zg\u00f3w 24 zmar\u0142ych os\u00f3b. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142o si\u0119 sze\u015bciu senior\u00f3w z superpami\u0119ci\u0105, siedem os\u00f3b starszych o przeci\u0119tnych zdolno\u015bciach poznawczych, sze\u015b\u0107 m\u0142odszych doros\u0142ych oraz pi\u0119\u0107 os\u00f3b z \u0142agodnymi zaburzeniami poznawczymi.<\/p>\n
Badacze skoncentrowali si\u0119 na korze \u015br\u00f3dw\u0119chowej, czyli obszarze m\u00f3zgu odgrywaj\u0105cym wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w procesach zapami\u0119tywania<\/b>. Szczeg\u00f3lnie interesowa\u0142a ich druga warstwa tej struktury, uczestnicz\u0105ca w przekazywaniu informacji do obszar\u00f3w zwi\u0105zanych z pami\u0119ci\u0105.<\/p>\n
Wyniki okaza\u0142y si\u0119 zaskakuj\u0105ce. Neurony senior\u00f3w z superpami\u0119ci\u0105 by\u0142y wyra\u017anie wi\u0119ksze nie tylko od kom\u00f3rek ich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c od neuron\u00f3w os\u00f3b m\u0142odszych o 20-30 lat<\/b>.<\/p>\n
Zdaniem naukowc\u00f3w mo\u017ce to oznacza\u0107, \u017ce kom\u00f3rki te zachowuj\u0105 wyj\u0105tkow\u0105 integralno\u015b\u0107 strukturaln\u0105 pomimo up\u0142ywu lat<\/b>.<\/p>\n
Rozmiar neuron\u00f3w nie by\u0142 jedyn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105. Badacze zwr\u00f3cili uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c na obecno\u015b\u0107 spl\u0105tk\u00f3w neurofibrylarnych, powstaj\u0105cych wskutek nieprawid\u0142owego gromadzenia si\u0119 bia\u0142ka tau<\/b>.<\/p>\n
W zdrowym m\u00f3zgu bia\u0142ko tau pomaga stabilizowa\u0107 struktury wewn\u0105trz neuron\u00f3w<\/b>. W przebiegu choroby Alzheimera mo\u017ce jednak ulega\u0107 nieprawid\u0142owym zmianom i tworzy\u0107 skupiska zaburzaj\u0105ce funkcjonowanie kom\u00f3rek nerwowych.<\/p>\n
U os\u00f3b z superpami\u0119ci\u0105 stwierdzono znacznie mniej takich zmian. W drugiej warstwie kory \u015br\u00f3dw\u0119chowej\u00a0seniorzy o przeci\u0119tnej pami\u0119ci mieli ponad dwukrotnie wi\u0119ksze zag\u0119szczenie spl\u0105tk\u00f3w tau<\/b>.<\/p>\n
Odkrycie sugeruje, \u017ce odporno\u015b\u0107 neuron\u00f3w na patologiczne zmiany mo\u017ce pomaga\u0107 zachowa\u0107 pami\u0119\u0107 w zaawansowanym wieku<\/b>. Nie oznacza to jednak, \u017ce m\u00f3zgi wszystkich os\u00f3b z superpami\u0119ci\u0105 s\u0105 ca\u0142kowicie wolne od zmian zwi\u0105zanych z Alzheimerem.<\/p>\n
Jedn\u0105 z hipotez przedstawi\u0142a dr Tamar Gefen, neuropsycholo\u017cka z Northwestern University, uczestnicz\u0105ca w badaniach. Zdaniem badaczki wyj\u0105tkowo du\u017ce neurony mog\u0142y by\u0107 obecne w m\u00f3zgach tych os\u00f3b ju\u017c od urodzenia, a nast\u0119pnie zachowa\u0107 swoje rozmiary przez ca\u0142e \u017cycie<\/b>.<\/p>\n
To jednak tylko jedna z mo\u017cliwych interpretacji. Naukowcy nadal nie wiedz\u0105, czy wi\u0119ksze kom\u00f3rki stanowi\u0105 wrodzon\u0105 cech\u0119, czy te\u017c ich rozmiar jest zwi\u0105zany z mechanizmami ochronnymi rozwijaj\u0105cymi si\u0119 w ci\u0105gu \u017cycia<\/b>.<\/p>\n
Wyja\u015bnienie tej zagadki mo\u017ce pom\u00f3c zrozumie\u0107, dlaczego u niekt\u00f3rych os\u00f3b starzenie prowadzi do pogorszenia pami\u0119ci, podczas gdy inni zachowuj\u0105 wysok\u0105 sprawno\u015b\u0107 poznawcz\u0105 przez kolejne dekady.<\/p>\n
W lutym 2026 roku na \u0142amach presti\u017cowego czasopisma “Nature” opublikowano kolejne badanie dotycz\u0105ce os\u00f3b z superpami\u0119ci\u0105.<\/p>\n
Naukowcy z University of Illinois Chicago odkryli, \u017ce\u00a0w hipokampie takich senior\u00f3w wyst\u0119puje znacznie wi\u0119cej kom\u00f3rek wykazuj\u0105cych cechy nowo powstaj\u0105cych neuron\u00f3w<\/b>. Wed\u0142ug przeprowadzonych analiz by\u0142o ich oko\u0142o dwa razy wi\u0119cej ni\u017c u zdrowych os\u00f3b starszych.<\/p>\n
Hipokamp odpowiada mi\u0119dzy innymi za tworzenie nowych wspomnie\u0144<\/b>. Odkrycie wskazuje wi\u0119c, \u017ce m\u00f3zgi senior\u00f3w z wyj\u0105tkow\u0105 pami\u0119ci\u0105 mog\u0105 nie tylko skuteczniej chroni\u0107 istniej\u0105ce kom\u00f3rki, ale tak\u017ce zachowywa\u0107 wi\u0119kszy potencja\u0142 do zmian i adaptacji.<\/p>\n
Badania te nie oznaczaj\u0105 jeszcze, \u017ce naukowcy znale\u017ali spos\u00f3b na odm\u0142adzanie m\u00f3zgu. Dostarczaj\u0105 jednak kolejnych wskaz\u00f3wek dotycz\u0105cych biologicznych mechanizm\u00f3w zdrowego starzenia.<\/p>\n
Zrozumienie, co chroni neurony os\u00f3b z superpami\u0119ci\u0105,\u00a0mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci przyczyni\u0107 si\u0119 do opracowania nowych metod diagnozowania i leczenia choroby Alzheimer<\/b>a.<\/p>\n
Naukowcy chc\u0105 ustali\u0107, jakie procesy odpowiadaj\u0105 za odporno\u015b\u0107 kom\u00f3rek na uszkodzenia i czy podobne mechanizmy mo\u017cna pobudza\u0107 u innych os\u00f3b. Na razie nie istnieje jednak sprawdzona metoda pozwalaj\u0105ca uzyska\u0107 biologiczne cechy charakterystyczne dla “SuperAgers”.<\/p>\n
Nie oznacza to, \u017ce jeste\u015bmy bezradni wobec starzenia si\u0119 m\u00f3zgu.\u00a0Jak przypomina polskie Ministerstwo Zdrowia, regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna, zdrowa dieta, stymulacja umys\u0142owa oraz utrzymywanie kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych mog\u0105 zmniejsza\u0107 ryzyko rozwoju ot\u0119pienia<\/b>.<\/p>\n
Badania nad osobami z superpami\u0119ci\u0105 pokazuj\u0105 przede wszystkim, \u017ce zaawansowany wiek nie musi oznacza\u0107 nieuchronnej utraty sprawno\u015bci poznawczej<\/b>. Poznanie biologicznych przyczyn tej wyj\u0105tkowej odporno\u015bci mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 wa\u017cnym krokiem w kierunku skuteczniejszej ochrony m\u00f3zgu.<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/i><\/p>\n
https:\/\/www.nih.gov\/news-events\/nih-research-matters\/superagers-show-unique-cell-signatures-brain<\/p>\n
https:\/\/news.northwestern.edu\/stories\/2026\/02\/as-superagers-age-they-make-at-least-twice-as-many-new-neurons-as-their-peers<\/p>\n
https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC9665923\/<\/p>\n
https:\/\/www.gov.pl\/web\/zdrowie\/demencja<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dalies vyresni\u0173 nei 80 met\u0173 \u017emoni\u0173 atmintis i\u0161lieka kaip 50\u201360-me\u010di\u0173: tyrimai rodo didesnius neuronus ir ma\u017eiau tau poky\u010di\u0173 smegenyse.<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[3158,1732,52932,52086,1735,1744,52931],"miestas":[],"class_list":["post-67946","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sveikata","tag-alzheimerio-liga","tag-atmintis","tag-entorhinaline-zieve","tag-epizodine-atmintis","tag-hipokampas","tag-senejimas","tag-superagers"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67946"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67946\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67946"},{"taxonomy":"miestas","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/miestas?post=67946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}