{"id":71510,"date":"2026-11-18T16:29:32","date_gmt":"2026-11-18T16:29:32","guid":{"rendered":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/2026\/11\/18\/cukrinis-diabetas-mody-reta-genetine-forma-daznai-pasireiskianti-kelioms-kartoms\/"},"modified":"2026-11-18T16:29:32","modified_gmt":"2026-11-18T16:29:32","slug":"cukrinis-diabetas-mody-reta-genetine-forma-daznai-pasireiskianti-kelioms-kartoms","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/2026\/11\/18\/cukrinis-diabetas-mody-reta-genetine-forma-daznai-pasireiskianti-kelioms-kartoms\/","title":{"rendered":"Cukrinis diabetas MODY: reta genetin\u0117 forma, da\u017enai pasirei\u0161kianti kelioms kartoms"},"content":{"rendered":"<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Cukrzyca typu MODY (z ang. Maturity Onset Diabetes of the Young, czyli cukrzyca doros\u0142ych wyst\u0119puj\u0105ca u m\u0142odych) to <b>rzadka, uwarunkowana genetycznie posta\u0107 zaburze\u0144 gospodarki w\u0119glowodanowej, stanowi\u0105ca oko\u0142o 2 proc. wszystkich przypadk\u00f3w cukrzycy.<\/b> Niejednokrotnie mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 z tym, \u017ce okre\u015bla si\u0119 j\u0105 jako form\u0119 graniczn\u0105 choroby, poniewa\u017c \u0142\u0105czy cechy dw\u00f3ch najpopularniejszych typ\u00f3w cukrzycy: ujawnia si\u0119 w m\u0142odym wieku (najcz\u0119\u015bciej przed 25 r.\u017c..), co jest typowe dla cukrzycy typu 1, ale jej \u0142agodniejszy przebieg kliniczny przypomina cukrzyc\u0119 typu 2.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce nazwa MODY, nie do ko\u0144ca oddaje istot\u0119 choroby. Obecnie pod poj\u0119ciem cukrzycy MODY rozumie si\u0119 schorzenie o charakterze monogenowym, w kt\u00f3rym zaburzenia wydzielania insuliny wynikaj\u0105 z mutacji pojedynczych gen\u00f3w odpowiedzialnych za prawid\u0142owe funkcjonowanie kom\u00f3rek beta trzustki.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W przeciwie\u0144stwie do cukrzycy typu 2,<b>\u00a0na rozw\u00f3j cukrzycy MODY nie wp\u0142ywaj\u0105 styl \u017cycia, dieta czy brak aktywno\u015bci fizycznej<\/b>. Jedynym i bezpo\u015brednim czynnikiem predysponuj\u0105cym do zachorowania jest odziedziczenie konkretnej mutacji genetycznej od jednego z rodzic\u00f3w. Choroba przekazywana jest w spos\u00f3b autosomalny dominuj\u0105cy, co oznacza, \u017ce ryzyko jej wyst\u0105pienia jest dok\u0142adnie takie samo u dziewcz\u0105t i ch\u0142opc\u00f3w, a obecno\u015b\u0107 wadliwego genu u matki lub ojca wi\u0105\u017ce si\u0119 z 50-proc. prawdopodobie\u0144stwem przekazania go dziecku. Dlatego schorzenie zazwyczaj obserwuje si\u0119 w kilku kolejnych pokoleniach tej samej rodziny. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 6 g\u0142\u00f3wnych typ\u00f3w MODY: r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 m.in. wiekiem wyst\u0105pienia, patofizjologi\u0105, cechami klinicznymi i genem kt\u00f3ry uleg\u0142 mutacji.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Przebieg cukrzycy MODY jest zazwyczaj \u0142agodny, a dolegliwo\u015bci ( je\u015bli w og\u00f3le si\u0119 pojawiaj\u0105), rozwijaj\u0105 si\u0119 powoli i stopniowo. W przeciwie\u0144stwie do cukrzycy typu 1, rzadko dochodzi do nag\u0142ego, gwa\u0142townego pogorszenia stanu zdrowia. Obraz kliniczny zale\u017cy bezpo\u015brednio od tego, kt\u00f3ry gen uleg\u0142 mutacji, dlatego u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w podwy\u017cszony poziom glukozy wykrywa si\u0119 zupe\u0142nie przypadkowo podczas rutynowych bada\u0144 laboratoryjnych. <b>Gdy st\u0119\u017cenie cukru we krwi wzrasta gwa\u0142towniej, mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 klasyczne oznaki hiperglikemii.<\/b> W\u015br\u00f3d najcz\u0119stszych objaw\u00f3w cukrzycy MODY wyr\u00f3\u017cnia si\u0119:<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Cukrzyca typu MODY bywa mylona z najcz\u0119stszymi postaciami zaburze\u0144 gospodarki w\u0119glowodanowej: <b>u m\u0142odszych pacjent\u00f3w zwykle rozpoznaje si\u0119 cukrzyc\u0119 typu 1, natomiast u doros\u0142ych z \u0142agodniejsz\u0105 hiperglikemi\u0105 diagnozuje si\u0119 cukrzyc\u0119 typu 2<\/b>. Istnieje jednak szereg wyra\u017anych sygna\u0142\u00f3w klinicznych, kt\u00f3re sugeruj\u0105, \u017ce pierwotna diagnoza wymaga weryfikacji pod k\u0105tem pod\u0142o\u017ca genetycznego. <b>Do weryfikacji dotychczasowego rozpoznania powinny sk\u0142oni\u0107:<\/b><\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Cukrzyca typu 1 i cukrzyca MODY mog\u0105 dawa\u0107 podobne objawy, takie jak wzmo\u017cone pragnienie, cz\u0119ste oddawanie moczu, os\u0142abienie czy niezamierzona utrata masy cia\u0142a. Ich przyczyny s\u0105 jednak zupe\u0142nie inne.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">W cukrzycy typu 1 uk\u0142ad odporno\u015bciowy niszczy kom\u00f3rki beta trzustki odpowiedzialne za produkcj\u0119 insuliny. W konsekwencji organizm przestaje wytwarza\u0107 ten hormon lub produkuje go w ilo\u015bci niewystarczaj\u0105cej do utrzymania prawid\u0142owego poziomu glukozy we krwi. MODY zazwyczaj ujawnia si\u0119 w m\u0142odym wieku, cz\u0119sto przed 25. rokiem \u017cycia, i mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 u kolejnych pokole\u0144 tej samej rodziny.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\"><b>Istotna jest r\u00f3wnie\u017c diagnostyka:\u00a0<\/b>w przypadku cukrzycy typu 1 charakterystyczne mog\u0105 by\u0107 <b>przeciwcia\u0142a przeciwko kom\u00f3rkom wysp trzustkowych<\/b>, natomiast rozpoznanie MODY wymaga <b>badania\u00a0<\/b><b>genetycznego<\/b>. Rozr\u00f3\u017cnienie tych chor\u00f3b ma du\u017ce znaczenie, poniewa\u017c wp\u0142ywa na wyb\u00f3r leczenia &#8211; nie ka\u017cda osoba z MODY wymaga podawania insuliny.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\">Leczenie cukrzycy MODY zale\u017cy bezpo\u015brednio od konkretnej mutacji genetycznej i dla wielu pacjent\u00f3w oznacza mo\u017cliwo\u015b\u0107 rezygnacji z zastrzyk\u00f3w z insuliny. W najcz\u0119stszym podtypie MODY 2 farmakoterapia nie jest potrzebna &#8211; <b>wystarcza odpowiednia dieta i okresowa kontrola, poniewa\u017c poziom cukru jest stabilny i nie powoduje powik\u0142a\u0144<\/b>, a podawanie lek\u00f3w mog\u0142oby prowadzi\u0107 do niebezpiecznych spadk\u00f3w glikemii.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\"><b>Pacjenci z MODY 1 oraz MODY 3 bardzo dobrze reaguj\u0105 na ma\u0142e dawki doustnych pochodnych sulfonylomocznika, kt\u00f3re pobudzaj\u0105 trzustk\u0119 do uwalniania w\u0142asnej insuliny<\/b> (zmian\u0119 terapii przeprowadza si\u0119 jednak pod \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0105 lekarza ze wzgl\u0119du na wysok\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na te leki). W\u0142\u0105czenie insuliny pozostaje konieczne przede wszystkim w MODY 5 z powodu niedostatecznego rozwoju trzustki, w okresie ci\u0105\u017cy oraz po wielu latach trwania choroby, gdy w\u0142asna produkcja insuliny stopniowo wygasa.<\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\"><u>\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/u><\/p>\n<p class=\"typography ids-typeset-body ids-typeset-body--preset-medium link paragraph ids-paragraph ids-paragraph--default\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cukrinis diabetas MODY \u2013 reta genetin\u0117 diabeto forma, da\u017enai pasirei\u0161kianti \u0161eimose per kelias kartas: kuo ji skiriasi ir kaip gydoma.<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[321,3443,34180,3901,10971,57305,57306],"miestas":[],"class_list":["post-71510","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sveikata","tag-cukrinis-diabetas","tag-genetiniai-tyrimai","tag-hiperglikemija","tag-insulinas","tag-kasa","tag-mody","tag-sulfonilslapalo-dariniai"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71510"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71510\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71510"},{"taxonomy":"miestas","embeddable":true,"href":"https:\/\/cp.snarskis.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/miestas?post=71510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}