Cukrzyca typu MODY (z ang. Maturity Onset Diabetes of the Young, czyli cukrzyca dorosłych występująca u młodych) to rzadka, uwarunkowana genetycznie postać zaburzeń gospodarki węglowodanowej, stanowiąca około 2 proc. wszystkich przypadków cukrzycy. Niejednokrotnie można się spotkać z tym, że określa się ją jako formę graniczną choroby, ponieważ łączy cechy dwóch najpopularniejszych typów cukrzycy: ujawnia się w młodym wieku (najczęściej przed 25 r.ż..), co jest typowe dla cukrzycy typu 1, ale jej łagodniejszy przebieg kliniczny przypomina cukrzycę typu 2.
Warto jednak podkreślić, że nazwa MODY, nie do końca oddaje istotę choroby. Obecnie pod pojęciem cukrzycy MODY rozumie się schorzenie o charakterze monogenowym, w którym zaburzenia wydzielania insuliny wynikają z mutacji pojedynczych genów odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie komórek beta trzustki.
W przeciwieństwie do cukrzycy typu 2, na rozwój cukrzycy MODY nie wpływają styl życia, dieta czy brak aktywności fizycznej. Jedynym i bezpośrednim czynnikiem predysponującym do zachorowania jest odziedziczenie konkretnej mutacji genetycznej od jednego z rodziców. Choroba przekazywana jest w sposób autosomalny dominujący, co oznacza, że ryzyko jej wystąpienia jest dokładnie takie samo u dziewcząt i chłopców, a obecność wadliwego genu u matki lub ojca wiąże się z 50-proc. prawdopodobieństwem przekazania go dziecku. Dlatego schorzenie zazwyczaj obserwuje się w kilku kolejnych pokoleniach tej samej rodziny. Wyróżnia się 6 głównych typów MODY: różnią się m.in. wiekiem wystąpienia, patofizjologią, cechami klinicznymi i genem który uległ mutacji.
Przebieg cukrzycy MODY jest zazwyczaj łagodny, a dolegliwości ( jeśli w ogóle się pojawiają), rozwijają się powoli i stopniowo. W przeciwieństwie do cukrzycy typu 1, rzadko dochodzi do nagłego, gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia. Obraz kliniczny zależy bezpośrednio od tego, który gen uległ mutacji, dlatego u części pacjentów podwyższony poziom glukozy wykrywa się zupełnie przypadkowo podczas rutynowych badań laboratoryjnych. Gdy stężenie cukru we krwi wzrasta gwałtowniej, mogą pojawić się klasyczne oznaki hiperglikemii. Wśród najczęstszych objawów cukrzycy MODY wyróżnia się:
Cukrzyca typu MODY bywa mylona z najczęstszymi postaciami zaburzeń gospodarki węglowodanowej: u młodszych pacjentów zwykle rozpoznaje się cukrzycę typu 1, natomiast u dorosłych z łagodniejszą hiperglikemią diagnozuje się cukrzycę typu 2. Istnieje jednak szereg wyraźnych sygnałów klinicznych, które sugerują, że pierwotna diagnoza wymaga weryfikacji pod kątem podłoża genetycznego. Do weryfikacji dotychczasowego rozpoznania powinny skłonić:
Cukrzyca typu 1 i cukrzyca MODY mogą dawać podobne objawy, takie jak wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, osłabienie czy niezamierzona utrata masy ciała. Ich przyczyny są jednak zupełnie inne.
W cukrzycy typu 1 układ odpornościowy niszczy komórki beta trzustki odpowiedzialne za produkcję insuliny. W konsekwencji organizm przestaje wytwarzać ten hormon lub produkuje go w ilości niewystarczającej do utrzymania prawidłowego poziomu glukozy we krwi. MODY zazwyczaj ujawnia się w młodym wieku, często przed 25. rokiem życia, i może występować u kolejnych pokoleń tej samej rodziny.
Istotna jest również diagnostyka: w przypadku cukrzycy typu 1 charakterystyczne mogą być przeciwciała przeciwko komórkom wysp trzustkowych, natomiast rozpoznanie MODY wymaga badania genetycznego. Rozróżnienie tych chorób ma duże znaczenie, ponieważ wpływa na wybór leczenia – nie każda osoba z MODY wymaga podawania insuliny.
Leczenie cukrzycy MODY zależy bezpośrednio od konkretnej mutacji genetycznej i dla wielu pacjentów oznacza możliwość rezygnacji z zastrzyków z insuliny. W najczęstszym podtypie MODY 2 farmakoterapia nie jest potrzebna – wystarcza odpowiednia dieta i okresowa kontrola, ponieważ poziom cukru jest stabilny i nie powoduje powikłań, a podawanie leków mogłoby prowadzić do niebezpiecznych spadków glikemii.
Pacjenci z MODY 1 oraz MODY 3 bardzo dobrze reagują na małe dawki doustnych pochodnych sulfonylomocznika, które pobudzają trzustkę do uwalniania własnej insuliny (zmianę terapii przeprowadza się jednak pod ścisłą kontrolą lekarza ze względu na wysoką wrażliwość na te leki). Włączenie insuliny pozostaje konieczne przede wszystkim w MODY 5 z powodu niedostatecznego rozwoju trzustki, w okresie ciąży oraz po wielu latach trwania choroby, gdy własna produkcja insuliny stopniowo wygasa.
Źródła:
Leave a Reply